Απο Δημήτριος-Περικλής Γιαννούλης, πηγή: linkedin.com

Η διαχείριση της γήρανσης των αεροσκαφών εξασφαλίζεται ύστερα από εκπόνηση πρόσθετων και εξειδικευμένων προγραμμάτων συντήρησης, κατόπιν συνεργασίας μεταξύ ρυθμιστικών θεσμών, κατασκευαστών, συντηρητών και χρηστών. Οι μέθοδοι εξασφάλισης επαρκούς συντήρησης, περιλαμβάνουν προγράμματα συνεχιζόμενης αξιοπλοΐας (Continuing Airworthiness Programs) και συμπληρωματικά προγράμματα επιθεωρήσεων (Supplementary Inspection Programs). Η γήρανση των αεροσκαφών θέτει ζητήματα ασφάλειας πτήσεων αλλά με την κατάλληλη συντήρηση, οι επιπτώσεις του φαινομένου μπορούν να περιοριστούν. Τα παραπάνω προγράμματα μπορούν να δράσουν προληπτικά, περιορίζοντας τα ζητήματα ασφάλειας που προκύπτουν, με απαραίτητη προϋπόθεση τη συμβολή των χρηστών στην εκπόνησή τους.

Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια, με βάση τα οποία ένα αεροσκάφος θεωρείται παλιό. Η “ηλικία” του εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως:

• Χρονολογική ηλικία του
• Αριθμός των κύκλων φόρτισης
• Ώρες πτήσης
• Ποιότητα συντήρησης
• Τύποι αποστολών
• Επιχειρησιακό περιβάλλον

Ενδεικτικά, υπάρχουν μηχανισμοί γήρανσης που εμφανίζονται μέσω των κύκλων φόρτισης, όπως η κόπωση και άλλοι που προκύπτουν με την πάροδο του χρόνου όπως οι φθορές και η διάβρωση. Επιπρόσθετα, το γεγονός ότι με βάση τους παραπάνω παράγοντες, διαφορετικά μέρη και συστήματα του αεροσκάφους οδηγούνται σε γήρανση με διαφορετικό ρυθμό, καθιστά τον προσδιορισμό ενός αεροσκάφους ως γηρασμένου ακόμη δυσκολότερο.

Διαχείριση Γηρασμένων Αεροσκαφών

Η διεθνής τάση αναφορικά με τον χαρακτηρισμό ενός αεροσκάφους ως γηρασμένου στη νεότερη εποχή, υποστηρίζει ότι:

• Κάθε αεροσκάφος υπόκειται σε γήρανση, η οποία ξεκινά από την πρώτη μέρα.
• Κάθε τμήμα του αεροσκάφους υπόκειται σε γήρανση.
• Κάθε αεροσκάφος υπόκειται σε γήρανση με διαφορετικό ρυθμό.
• Κάθε αεροσκάφος απαιτεί διαφορετική πολιτική συντήρησης προκειμένου να διατηρηθεί η αξιοπλοΐα του.

Τα αεροσκάφη σχεδιάζονται με την προοπτική να χρησιμοποιηθούν για συγκεκριμένη διάρκεια ζωής, η οποία καθορίζεται από τον κατασκευαστή και κατά τη διάρκεια της οποίας η δομή και τα επιμέρους τμήματα του αεροσκάφους λειτουργούν αξιόπιστα. Διεθνώς και για όλες τις κατηγορίες αεροσκαφών, θεωρείται ότι η διάρκεια ζωής ανέρχεται σε 20 έτη με συγκεκριμένο αριθμό ωρών πτήσης και αριθμό πτήσεων. Η FAA (Federal Aviation Administration) προτείνει τη θέσπιση επιπλέον επιθεωρήσεων λόγω γήρανσης, μετά τα 14 χρόνια χρήσης.

Όπως αναφέρθηκε αρχικά, οι μέθοδοι εξασφάλισης επαρκούς συντήρησης γηρασμένου στόλου αεροσκαφών, περιλαμβάνουν:

1. Προγράμματα συνεχιζόμενης αξιοπλοΐας (Continuing Airworthiness Programs).
2. Συμπληρωματικά προγράμματα επιθεωρήσεων (Supplementary Inspection Programs).

Τα προγράμματα συνεχιζόμενης αξιοπλοΐας εφαρμόζονται καθ’ όλη τη διάρκεια χρήσης του αεροσκάφους και βασίζονται κυρίως στην παροχή δεδομένων που προκύπτουν από τη συντήρηση προς τον κατασκευαστή. Ο κατασκευαστής τα επεξεργάζεται και δίνει τις απαραίτητες λύσεις στα ζητήματα που προκύπτουν, ανατροφοδοτώντας το χρήστη με πακέτα νέων επιθεωρήσεων, επισκευών, τροποποιήσεων και οτιδήποτε άλλο χρειαστεί. Η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιπτώσεις γηρασμένων αεροσκαφών καθώς τότε, οι πληροφορίες που παρέχονται από το χρήστη και αφορούν παράγοντες γήρανσης όπως κόπωση και διάβρωση, επεξεργάζονται από τον κατασκευαστή και προκύπτουν νέες πολιτικές συντήρησης, που περιλαμβάνουν επιδιορθώσεις, αντικαταστάσεις ή τροποποιήσεις χρονοδιαγραμμάτων συντήρησης, ανάλογα με τα ευρήματα.

Η αξιοπλοΐα εξασφαλίζεται, συνήθως, μέσω προγραμμάτων ASIP (Aircraft Structural Integrity Program), ENSIP (Engine Structural Integrity Program) και FSIP (Functional Systems Integrity Program).

Τα συμπληρωματικά προγράμματα επιθεωρήσεων, είναι πλαίσια συντήρησης που πρέπει να χρησιμοποιούνται αφού το αεροσκάφος συμπληρώσει προκαθορισμένο αριθμό πτήσεων ή ωρών πτήσεων. Αναπτύσσονται και αυτά από τον κατασκευαστή και αφορούν περιοχές όπου η εμπειρία έχει δείξει ότι η επίδραση της κόπωσης ή του περιβάλλοντος είναι ισχυρότερη από όσο είχε αρχικά προβλεφθεί. Περιγράφουν τα σημεία που πρέπει να ελεγχθούν, ο εξοπλισμός για τον εντοπισμό τους καθώς και το μεσοδιάστημα μεταξύ των επιθεωρήσεων.

Τα μέρη του αεροσκάφους που επηρεάζονται από τη διαδικασία της γήρανσης, περιλαμβάνουν:

• Δομή
• Προωθητικό σύστημα
• Διάφορα επιμέρους συστήματα (καλωδιώσεις, υδραυλικά, συστήματα πεπιεσμένου αέρα, ηλεκτρικά, συστήματα προσγείωσης, επιφάνειες ελέγχου)

Την κυριότερη πρόκληση όσον αφορά τη δομή του αεροσκάφους, αποτελούν τα φαινόμενα της κόπωσης και της διάβρωσης.

Κόπωση

Η ζημιά που μπορεί να προκληθεί λόγω κόπωσης, είναι δυνατό να προέρχεται:

• Από μια και μόνο ρωγμή η οποία επεκτείνεται και οδηγεί σε καταστροφική αστοχία.
• Από τη συγκέντρωση μικρορωγμών σε μια περιοχή, οι οποίες επεκτεινόμενες μπορεί να ενωθούν και να οδηγήσουν επίσης σε καταστροφική αστοχία.
• Από πολλές ρωγμές που αναπτύσσονται σε διαφορετικές περιοχές και φθάνουν σε επικίνδυνο μήκος, μια κατάσταση που περιγράφεται ως γενικευμένη ζημιά λόγω κόπωσης.

Οι πληροφορίες που απαιτούνται για να πραγματοποιηθεί μια ανάλυση που να οδηγήσει στην εκπόνηση νέου προγράμματος επιθεωρήσεων, περιλαμβάνουν για προβλήματα λόγω κόπωσης:

1. Προσδιορισμό κρίσιμων περιοχών.
2. Προσδιορισμό του βαθμού επιβάρυνσης των περιοχών αυτών λόγω της χρήσης του αεροσκάφους.
3. Εκτίμηση του κόστους οποιασδήποτε τροποποίησης, επισκευής, επιθεώρησης σε συνάρτηση με τον εφικτό χρόνο χρήσης του αεροσκάφους βάσει των επιθεωρήσεων και τροποποιήσεων που θα καθιερωθούν.

Σύμφωνα με την προδιαγραφή MIL-STD 1530C, για την κάλυψη των απαιτήσεων 1 και 2, μπορούν να ακολουθηθούν οι παρακάτω διαδικασίες:

• Δοκιμές κόπωσης πλήρους κλίμακας.
• Ανάλυση φόρτισης για αντιπροσωπευτικό δείγμα του στόλου.
• Ανάλυση παραμέτρων πτήσης κάθε αεροσκάφους για κάθε πτήση.
• Αφαίρεση και αποστολή σε ειδικά εργαστήρια για αποσυναρμολόγηση και επιθεώρηση, τμημάτων από αεροσκάφη που έχουν αποσυρθεί.

Ενδεικτικά, αναφέρονται στη βιβλιογραφία περιοχές των αεροσκαφών που είναι κρίσιμες για εμφάνιση των παραπάνω μηχανισμών αστοχίας και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

• Σύστημα προσγείωσης.
• Στηρίγματα κινητήρων.
• Διαμήκεις νευρώσεις και πλαίσια (frames) ατράκτου.
• Διαμήκεις και εγκάρσιες νευρώσεις πτερύγων.
• Κύριοι δοκοί πτέρυγας.
• Επικαλύψεις στα σημεία όπου υπάρχουν εγκοπές ή οπές και συνδέσεις.
• Σημεία όπου έχουν τοποθετηθεί κεραίες.
• Σημεία όπου έχουν γίνει τροποποιήσεις επηρεάζοντας δομή ή επικάλυψη.
• Σημεία όπου έγινε δυσχερής η πρόσβαση λόγω τροποποίησης.
• Σημεία όπου έγιναν τροποποιήσεις που άλλαξαν την κατανομή των φορτίσεων που προβλέπει ο κατασκευαστής.
• Επιφάνειες ελέγχου πτήσης.

Διάβρωση

Η διάβρωση μπορεί να προκαλέσει ζημιά σε διάφορα τμήματα του αεροσκάφους δρώντας είτε σε συνδυασμό με δυνάμεις που μπορεί να ασκούνται στην περιοχή είτε αυτόνομα. Ενδεικτικά συναντώνται συχνά οι παρακάτω περιπτώσεις που οδηγούν σε αστοχία:

• Διάβρωση υπό εφελκυσμό, όπου η επίδραση εφελκυστικών τάσεων με παρουσία διαβρωτικού περιβάλλοντος οδηγεί στην εξάπλωση ρωγμών που ξεκινούν επιφανειακά, εκεί όπου υπάρχει συγκέντρωση τάσεων και εξαπλώνονται κάθετα στις τάσεις αυτές προς το εσωτερικό του υλικού.
• Περικρυσταλλική διάβρωση, όπου παρουσιάζεται στα όρια των κόκκων και εξαπλώνεται χωρίς την παρουσία τάσεων.
• Ενδοκρυσταλλική διάβρωση η οποία είναι ομοιόμορφη και εσωτερική με αποτέλεσμα να γίνεται ορατή μόνο όταν κοπεί το εξάρτημα.

Οι αντίστοιχες πληροφορίες που απαιτούνται αναφορικά με τα προβλήματα διάβρωσης είναι οι εξής:

• Προσδιορισμός περιοχών ευάλωτων σε διάβρωση.
• Προσδιορισμός του βαθμού επιβάρυνσης των περιοχών αυτών λόγω της έκθεσης του αεροσκάφους σε διαβρωτικό περιβάλλον κατά την αποστολή ή την παραμονή στο έδαφος.
• Εκτίμηση του κόστους οποιασδήποτε επισκευής/επιθεώρησης συναρτήσει του εφικτού χρόνου χρήσης του αεροσκάφους βάσει των επισκευών και επιθεωρήσεων που θα καθιερωθούν.

Διαχείριση στόλου αεροσκαφών παλαιότερης γενιάς

1. Εφαρμογή επιθετικής πολιτικής των επιθεωρήσεων ASIP, με μείωση των ενδιάμεσων χρόνων.
2. Αλλαγή οπτικών επιθεωρήσεων στις περιοχές που έχουν υπερβεί το σχετικό όριο Fracture Limit, με αντίστοιχους ελέγχους N.D.I. βάσει βιβλιογραφίας, όπου αυτό είναι εφικτό.
3. Συμπερίληψη στο πρόγραμμα επιθεωρήσεων της εργοστασιακής συντήρησης, των περιοχών εμφάνισης διάβρωσης που, συνήθως, υπόκεινται σε έλεγχο μόνο σε περίπτωση εκτεταμένης διάβρωσης των αεροσκαφών.
4. Ένταξη σε εντατικότερο πρόγραμμα επιθεωρήσεων, των περιοχών  που είναι επιρρεπείς σε Stress Corrosion.

 

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. ‘How Old is Too Old? The impact of ageing aircraft on aviation safety’, Australian Transport Safety Bureau, Aviation Research and Analysis Report-B20050205 Final, February 2007.
2. ‘Challenges and Issues with the Further Aging of U.S. Air Force Aircraft, Policy Options foe Effective Life-Cycle Management of Resources’, J. R. Gebman, RAND Corporation, 2009.
3. ‘CASA Ageing Aircraft Management Plan, Ageing ‘101”, Awareness Seminar, Aviation Concepts and Training Services Pty Ltd.
4. ‘Ageing Aircraft Structures, Notice of Proposed Amendment’, European Aviation Safety Agency-Rulemaking Directorate, July 2013.
5. ‘Aircraft Dynamics and Ageing’, Zeljko Marusic, authorized lectures, Faculty of Traffic and Transport Sciences, University of Zagreb, 2014.
6. MIL-STD-1530C Aircraft Structural Integrity Program.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: