Ως «αυστηρά έντιμος» και ειλικρινής, αλλά και «απάνθρωπος, κακόβουλος, πανούργος» περιγράφεται ο στρατηγός Γεώργιος Γρίβας – Διγενής σε φακέλους της βρετανικής υπηρεσίας ασφαλείας MI5 που καλύπτουν την περίοδο 1942-1962 και αποδεσμεύθηκαν.

«Ανθρωπος αυστηρά έντιμος με όποια πρότυπα και αν γίνει η σύγκριση», αλλά και «απάνθρωπος, λιτός, κακόβουλος και ευέξαπτος», όπως και «απόμακρος, παγερός και αγέρωχος». Αυτοί είναι ορισμένοι από τους χαρακτηρισμούς της βρετανικής υπηρεσίας ασφαλείας, της Security Service γνωστότερης ως Military Intelligence Section 5 (MI5) για την προσωπικότητα του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα, μαζί με την επισήμανση ότι είχε «εξαιρετική εμμονή» στην επιδίωξη να ενωθεί η Κύπρος με την Ελλάδα. Στη δράση του στρατηγού Γρίβα, που έμεινε στην ιστορία με το ψευδώνυμο «Διγενής», ως ηγέτη της φιλοβασιλικής «Οργάνωσης Χ» -ή απλώς «X»- την περίοδο της Κατοχής στην Ελλάδα (1941-1944), και μετέπειτα ως αρχηγού της ΕΟΚΑ στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων (1955-1959), αναφέρονται έξι (ΚV2/3878-3883) από τους συνολικά 157 φακέλους, που αποχαρακτήρισε η ΜΙ5, η οποία είναι επιφορτισμένη με την εσωτερική ασφάλεια της Βρετανίας.

Στους φακέλους, που καλύπτουν την περίοδο 1942-1962, υπάρχουν πληροφορίες για τις ενίοτε τεταμένες σχέσεις του Γρίβα με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης – Λονδίνου το 1959, με τις οποίες τερματίστηκε η βρετανική κυριαρχία στην Κύπρο και ιδρύθηκε το ανεξάρτητο κυπριακό κράτος. Δημοσιοποιούνται, εξάλλου, χειρόγραφες επιστολές του Διγενή -μεταφρασμένες στα αγγλικά- από την Αθήνα προς τα αδέλφια στην Κύπρο. Σε μία από αυτές (1η Φεβρουαρίου 1945), ο Γρίβας, ως αρχηγός της «Χ», αναφέρεται στις συγκρούσεις της οργάνωσης με τους ναζί και τους κομμουνιστές, καθώς και στη λεηλασία και καταστροφή της οικίας του από τον ΕΛ.ΑΣ. Επίσης υπάρχουν αποσπάσματα από το προσωπικό ημερολόγιό του, που είχε περιέλθει στα χέρια των βρετανικών διωκτικών αρχών το 1955 και το 1956, όταν ο Γρίβας είχε καταφύγει στην οροσειρά του Τρόοδος για να διαφύγει τη σύλληψη. Ακόμη, δημοσίευμα βρετανικής εφημερίδας (Sunday Times, 7 Ιουνίου 1959), που μας πληροφορεί ότι σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς, ο Γρίβας είχε υπογράψει συμβόλαιο με τον ανεξάρτητο παραγωγό του Χόλιγουντ, Εντουάρντ Αλμπερστόν, για να γίνει κινηματογραφική ταινία με θέμα τον αγώνα της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ).

Η αναζήτηση, οι μεταμφιέσεις, η επικήρυξη

Οι αποικιοκρατικές αρχές επανειλημμένως επεδίωξαν να συλλάβουν τον στρατιωτικό ηγέτη της ΕΟΚΑ χωρίς, όμως, αποτέλεσμα. Ο Γρίβας-Διγενής, πολλές φορές μεταμφιεσμένος ως ιερέας ή μοναχός, κυκλοφορούσε ελεύθερος στην Κύπρο και διέφευγε συστηματικά τη σύλληψη. Το νεοσύστατο παράρτημα εθνικής ασφαλείας στην Κύπρο (Special Branch) γνώριζε ότι μία μυστηριώδης οργάνωση με την επωνυμία «Χ» -στην πραγματικότητα ήταν η ΕΟΚΑ- σχεδίαζε επιθέσεις κατά βρετανικών στόχων στο νησί από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, δεν ήταν όμως ακόμη σε θέση να εντοπίσει και να προσδιορίσει ποιος ήταν ακριβώς ο αρχηγός της οργάνωσης.

Οι σχέσεις με ΑΚΕΛ

Στην αρχή, μάλιστα, ορισμένοι ήταν της γνώμης ότι η ΕΟΚΑ ήταν κομμουνιστική οργάνωση, και μόνο στις αρχές του 1956 έγινε αντιληπτό ότι οι σχέσεις του Γρίβα με το κομμουνιστικό κόμμα της Κύπρου (ΑΚΕΛ) ήταν κάθε άλλο παρά φιλικές.

Οταν την άνοιξη του 1955, η ΕΟΚΑ εγκαινίασε μια εκστρατεία βομβιστικών επιθέσεων στην Κύπρο, η Special Branch δεν ήταν βέβαιη αν πίσω από την επωνυμία «Διγενής» υπήρχε μία επιτροπή ή ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Οπως και στην περίπτωση των αντιαποικιακών εξεγέρσεων στην Παλαιστίνη και στη Μαλαισία, έτσι και στην Κύπρο, όταν άρχισε ο απελευθερωτικός αγώνας, η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας (Special Branch, MI5, ΜΙ6) και της υπηρεσίας πληροφοριών του στρατού, πολλές φορές ήταν ανεπαρκής και προβληματική.

Γράφει ο επικεφαλής της Διεύθυνσης του ΜΙ6 (μυστική υπηρεσία πληροφοριών) για τη Μέση Ανατολή (4 Μαΐου, 1956/KV2/ 3878): «Οι Αρχές στην Κύπρο θεωρούν μάλλον πιθανό ότι ο αρχηγός της τρομοκρατικής οργάνωσης ΕΟΚΑ, με το ψευδώνυμο Διγενής, είναι στην πραγματικότητα ένας πρώην αξιωματικός του ελληνικού στρατού, συνταγματάρχης (ή στρατηγός), ο οποίος στη διάρκεια του πολέμου ήταν διοικητής της παραστρατιωτικής, αντικομμουνιστικής οργάνωσης “Χ”. Δυστυχώς πολύ λίγες πληροφορίες είναι γνωστές για την προσωπική εμφάνιση του Γρίβα στις αρχές ασφαλείας της Κύπρου και οποιαδήποτε σημαντική πληροφορία γι’ αυτόν θα πρέπει να τη γνωρίζουν».

10.000 λίρες

Την επιστολή αυτή έγραψε ο Γιανγκ, επειδή ήθελε η τοπική αστυνομία στο Γούλβερχαμπτον στην κεντρική Αγγλία, να μάθει περισσότερες πληροφορίες για τον Γρίβα από τον ταγματάρχη Μπάιφορντ Τζόουνς. Ο Τζόουνς, που είχε σπεύσει στο αρχηγείο του Γρίβα στην Αθήνα για να τον βοηθήσει, όταν κινδύνευε να συλληφθεί από τους κομμουνιστές (στις 3 Δεκεμβρίου 1944), ήθελε να κάνει σαφές στις βρετανικές διωκτικές αρχές ότι ένα χαρακτηριστικό του προσώπου του στρατηγού ήταν μία ουλή στο πάνω χείλος του στόματος, που την κάλυπτε το παχύ μουστάκι του.

Τον Μάιο του 1956, όταν τελικά οι αποικιοκρατικές αρχές είχαν βεβαιωθεί ότι ο στρατιωτικός ηγέτης της ΕΟΚΑ ήταν ο Γρίβας-Διγενής αποφάσισαν να τον επικηρύξουν με το ποσό των 10.000 λιρών.

Ο στόχος ανάμειξης στην πολιτική ζωή

«Ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται σήμερα ότι η εθνικιστική “Οργάνωση Χ” είναι η πλέον ισχυρή απ’ όλες τις άλλες εθνικιστικές οργανώσεις», έγραφε στο ημερολόγιό του ο Γρίβας τον Οκτώβριο του 1944, όταν ήδη είχαν φθάσει στην Αθήνα τα βρετανικά στρατεύματα με την κυβέρνηση Παπανδρέου. Οπως υπογραμμίζει ο Μάγκαν στην έκθεσή του, ο Γρίβας σε επιστολή του προς τον αδελφό του στην Κύπρο, τον Φεβρουάριο του 1945, δηλώνει ότι είναι «βασιλικός» και ότι αποφάσισε να αποχωρήσει από τον στρατό και να πολιτευθεί. «Γνωρίζεις πολύ καλά ότι είχα δεσμούς με τους δημοκρατικούς και ποτέ δεν ήμουν βασιλικός. Αλλά ο πατριωτισμός είναι απαραίτητος αν πρόκειται να εξαφανισθεί το κράτος ως εθνική οντότητα», γράφει χαρακτηριστικά ο Γρίβας, ο οποίος ήδη επεδίωκε την αναδιοργάνωση της «Χ» και την ανάμειξη στην ελληνική πολιτική ζωή με τη δημιουργία ενός νέου φιλοβασιλικού κόμματος.

Στην έκθεσή του, ο αξιωματούχος του ΜΙ5 δεν παραλείπει να υπογραμμίσει τις δραστηριότητες του Γρίβα και των συνεργατών του, αμέσως μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945), όταν δηλαδή ξέσπασε το κύμα των αντεκδικήσεων, όχι μόνον εναντίον των κομμουνιστών, αλλά και πολιτών που είχαν ενταχθεί ή συμπαθούσαν το ΕΑΜ.

«Ο Γρίβας για περισσότερο από ένα χρόνο συνέχισε μια εκστρατεία βίαιου εκφοβισμού κατά των πολιτικών του αντιπάλων και επεδίωξε με απάνθρωπες πράξεις να επιβάλει τη θέλησή του. Αλλά σε γενικές γραμμές δεν πέτυχε τον σκοπό του και ό,τι δεν κατόρθωσε να κερδίσει με τη βία, δεν μπορεί να ελπίζει ότι θα το πετύχει με τη συναίνεση. Συνεπώς, πολιτικά και ηθικά έχει χρεοκοπήσει και η παρουσία του στην πολιτική σκηνή ξεθώριασε με την αποκατάσταση της μοναρχίας το φθινόπωρο του 1946. Το αποτέλεσμα ήταν να καταλήξει στην αφάνεια και τη συνταξιοδότηση, αναπαράγοντας χωρίς αμφιβολία τις κακές εμπειρίες που γνώρισε» (19 Μαρτίου 1959 – KV2/3879).

Xειρόγραφη επιστολή του Διγενή από την Αθήνα προς τα αδέλφια στην Κύπρο. Σε αυτή, με ημερομηνία 1η Φεβρουαρίου 1945, ο Γρίβας, ως αρχηγός της «Χ», αναφέρεται στις συγκρούσεις της οργάνωσης με τους ναζί και τους κομμουνιστές, καθώς και στη λεηλασία και καταστροφή της οικίας του από τον ΕΛ.ΑΣ.

Στις 3 Δεκεμβρίου 1957 ανέλαβε τα καθήκοντά του ο νέος κυβερνήτης της Κύπρου σερ Χιου Φουτ. Περίπου ένα χρόνο αργότερα, τον Οκτώβριο του 1958, ο πρώην κυβερνήτης της Ιαμαϊκής και αδελφός του βουλευτή του Εργατικού Κόμματος Μάικλ Φουτ, στην προσπάθειά του να βελτιωθεί ο συντονισμός των ενεργειών των υπηρεσιών ασφαλείας στην Κύπρο, ζήτησε από τον επικεφαλής της MI5 στο Λονδίνο, Ρότζερ Χόλις, να διορίσει στο νησί έναν ανώτατο αξιωματούχο ο οποίος θα συγκέντρωνε και θα ανέλυε τις υπάρχουσες πληροφορίες για την ΕΟΚΑ και τον αρχηγό της. Ο Χόλις ανταποκρίθηκε στο αίτημα του Φουτ, και αποφάσισε να αποστείλει στην Κύπρο, με απόσπαση για μία περίοδο 6 μηνών, τον Μπιλ Μάγκαν, που τότε ήταν υπεύθυνος του ΜΙ5 για τις αποικίες και τις εκτός Ηνωμένου Βασιλείου χώρες.

Ο ταξίαρχος Μάγκαν -απεβίωσε πλήρης ημερών, σε ηλικία 101 ετών, το 2010- εργάσθηκε συστηματικά όσο κανείς άλλος αξιωματούχος του ΜΙ5 στην Κύπρο με στόχο την εξάρθρωση της ΕΟΚΑ και τον εντοπισμό και τη σύλληψη του Γρίβα και λίγο μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου (Φεβρουάριος, 1959), αποφάσισε να συντάξει μία μακροσκελή έκθεση σκιαγράφησης της προσωπικότητας του Γεωργίου Γρίβα Διγενή (19 Μαρτίου, 1959 – KV2/3879).

«Με αρχές»

«Ο Γρίβας είναι ένας άνθρωπος που διαθέτει αρχές… Οταν έχει να κάνει με χρήματα είναι έντιμος, όχι σχετικά έντιμος με βάση τα πρότυπα των Λεβαντίνων, αλλά αυστηρά έντιμος με όποια πρότυπα κι αν γίνει η σύγκριση», τονίζει ο Μάγκαν. Στην έκθεσή του, ο αξιωματούχος του ΜΙ5 υπογραμμίζει την «εξαιρετική εμμονή» του Γρίβα στην επιδίωξη να επιτευχθεί η ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και παράλληλα εκτιμά ότι στις σχέσεις με τους υφισταμένους του ήταν απόμακρος, παγερός και αγέρωχος. Σύμφωνα με τον αξιωματούχο του ΜΙ5, ο Διγενής απαιτούσε τυφλή υπακοή από τους άνδρες του και πίστευε ότι αυτός γνώριζε τα πάντα, ενώ αυτοί δεν γνώριζαν τίποτα χωρίς να έχουν τίποτα να του προσφέρουν. Απάνθρωπος, λιτός, κακόβουλος και ευέξαπτος, διαθέτοντας το πλεονέκτημα της εμπειρίας λόγω ηλικίας, και κυρίως αγωνιζόμενος για ένα σκοπό που ήταν ευρύτατα αποδεκτός από την πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων, ο Γρίβας είχε συγκροτήσει τους οπαδούς του σ’ ένα ενιαίο συνεκτικό σύνολο. Εντούτοις παρά την υπακοή και την αφοσίωση, η ΕΟΚΑ υπό τον Γρίβα-Διγενή δεν ήταν απόλυτα επιτυχής στην εκστρατεία της κατά των Βρετανών, εκτιμούσε ο Μάγκαν. Γράφει χαρακτηριστικά: «Αν στο πνεύμα η ΕΟΚΑ ήταν περισσότερο επιθετική και αν τα μέλη της είχαν περισσότερο κουράγιο στις καρδιές τους, εφόσον είχαν την ασπίδα προστασίας σχεδόν του συνόλου των Ελληνοκυπρίων, θα μπορούσαν σε μία οποιαδήποτε μέρα της εβδομάδας να διαπράξουν τόσους φόνους όσους μέσα σ’ ένα μήνα και να υποχρεώσουν τους Βρετανούς, όπως στην περίπτωση της Παλαιστίνης πριν από μία δεκαετία, να ζουν περικυκλωμένοι από συρματοπλέγματα, με αποτέλεσμα οι ευθύνες του στρατού να είχαν αυξηθεί σε τεράστιο βαθμό».

«Πεζός και απαθής»

Συμπερασματικά για την προσωπικότητα Γρίβα-Διγενή, ο Μάγκαν επισημαίνει:

«Είναι σκληραγωγημένος, εργατικός, λιτοδίαιτος και εξαιρετικά τσιγκούνης. Δεν πτοείται από τους κινδύνους και τα τυχαία γεγονότα της ημέρας που παρουσιάζονται στο προσκήνιο, επειδή έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και διαθέτει την επινοητικότητα να τα αντιμετωπίσει. Είναι πανούργος, καχύποπτος, προσεκτικός, απότομος και ειλικρινής. Τον απασχολούν τα τρέχοντα προβλήματα και η πρακτική επίλυσή τους. Στην πραγματικότητα είναι πεζός και απαθής: όπως ο βοσκός που παραμένει ασυγκίνητος κατά τη σφαγή του αμνού».

Βύρωνας Καρύδης

Πηγή: kathimerini.gr

One Response

  1. ΔΝΤ

    Τι να λεμε τωρα…αν δεν εισαι αριστερων στροφων προσωπικοτητα, αντε σοσιαλιστης, στην Ελλαδα δεν σε θυμαται κανεις.

    Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: