Η Ναυτική Στρατηγική, εργαλείο πολιτικών εξελίξεων μεταξύ Ρωσίας-ΝΑΤΟ

Η πορτογαλική και τουρκική φρεγάτα NRP Corte Real (F332) και TCG Gelibolu (F493) συμμετέχοντας στην SNMG-2 κατά τη διάρκεια της άσκησης Phoenix Express (PE 08). (Wikipedia.org)

Γράφει ο Υποναύαρχος (εα) Δημήτριος Ν. Τσαϊλάς ΠΝ
Στρατιωτικός Αναλυτής

Έξι πολεμικά πλοία της μόνιμης δύναμης του ΝΑΤΟ γνωστής ως Standing NATO Maritime Group Two (SNMG2), η οποία διευθύνεται από τον Υποναύαρχο των ΗΠΑ Brad Williamson, έφτασαν στη Μαύρη Θάλασσα την Τετάρτη για να λάβουν μέρος σε ασκήσεις με το Βουλγαρικό, Ρουμανικό και Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό. Η ναυτική δύναμη αποτελείται από πλοία των ΗΠΑ, του Καναδά, της Τουρκίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας.

Εκτιμάται ότι πρόκειται για μια άσκηση πίεσης στους ρώσους από τους συμμάχους στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας όπου η κατάσταση έχει αποβεί εξαιρετικά δυσάρεστη για τους Ουκρανούς, παρά τα ληφθέντα μέτρα των δυτικών για την αποδυνάμωση της Ρωσίας.

Στην πραγματικότητα, το μοναδικό συμπέρασμα που μπορούμε να αντλήσουμε από την τρέχουσα κατάσταση στην περιοχή, με τον πανίσχυρο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας ως κεντρικό παράγοντα ισχύος, είναι ότι οι ρώσοι δεν θα επιτρέψουν αμφισβήτηση της ισχύος τους.

Πρώτα όμως ας δούμε τι σημαίνει η χερσόνησος της Κριμαίας γεωγραφικά και ιστορικά για τους ρώσους, ώστε στη συνέχεια να αναλύσουμε τη Ναυτική Στρατηγική στο Γεωπολιτικό γίγνεσθαι.

Η Μαύρη Θάλασσα δεν είναι μια αμελητέα θαλάσσια περιοχή. Είναι περίπου 3,5 φορές το μέγεθος της Ελλάδας, και συνορεύει με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουκρανία, τη Ρωσία, τη Γεωργία και την Τουρκία.

Ιστορικά μιλώντας, ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας και της Σεβαστούπολης, ιδρύθηκε από τον πρίγκιπα Ποτέμκιν το 1783. Η χερσόνησος της Κριμαίας στην πραγματικότητα ανήκε στους Ρώσους μέχρι το 1954, όταν ο Χρουστσόφ συμβολικά «έδωσε» την κυριαρχία του ηπειρωτικού τμήματος στην Ουκρανία. Αυτή η χειρονομία είχε μικρή σημασία, καθώς η Ουκρανία παρέμενε μια σοβιετική δημοκρατία, μέχρι τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ) το 1991.

Όταν κατέρρευσε η ΕΣΣΔ, μια σοβαρά εξασθενημένη Ρωσία δέχτηκε να μοιράζεται το στόλο και τις βάσεις στην Κριμαία με την Ουκρανία, αν και η διοίκηση και ο έλεγχος παρέμενε σε μεγάλο βαθμό στη δικαιοδοσία της Ρωσίας. Το 1997, ο στόλος μοιράστηκε σε ποσοστό 70-30% με την Ουκρανία. Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, η Ρωσία υποχρεώθηκε να μισθώσει μέχρι το 2017την έδρα του στόλου στον Ναύσταθμο της Μαύρης Θάλασσας στη Σεβαστούπολη.

Αυτή η μίσθωση για τις πολλαπλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Κριμαία δεν ήταν μεγάλο πρόβλημα μέχρι την εποχή που η Ρωσία αποφάσισε να ασκήσει απόλυτη εξουσία στην περιοχή της Κριμαίας, ενώ παράλληλα ένα μεγάλο μέρος του ουκρανικού πληθυσμού ήθελε πολύ στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη.

Επίσης με ανακοινώσεις ουκρανών αξιωματούχων, γινόταν σαφές ότι η στρατηγική μίσθωση της Ρωσίας, που επέτρεπε στο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας να παραμείνει στην Κριμαία πολύ πιθανό να μην ανανεωνόταν το 2017. Παρά το γεγονός ότι το 2010, η φιλο-ρωσική κυβέρνηση του Βίκτορ Γιανουκόβιτς με μια ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη συμφωνία, παρέτεινε τη μίσθωση της ρωσικής ναυτικής βάσης, για 25 χρόνια, με μια παράταση για πέντε χρόνια μετά τη λήξη, πολλοί στην κυβέρνηση έβλεπαν την παραμονή του Στόλου περισσότερο ως μια «ήπια κατοχή» από μια στρατηγικά επωφελή συμφωνία.

Η πιθανή, μη ανανέωση της σύμβασης μίσθωσης Στόλου της Μαύρης Θάλασσας μετά την αποπομπή του Γιανουκόβιτς από την κυβέρνηση, όχι μόνο θα σήμαινε για τη Ρωσία μετακίνηση των ναυτικών δυνάμεων της στην ανατολική ακτή της Μαύρης Θάλασσας, αλλά και απώλεια ισχύος. Όπερ μεθερμηνευόμενο ότι η Ρωσία δεν θα είχε πλέον μια ισχυρή ναυτική δύναμη, στο μαλακό υπογάστριο της Ουκρανίας.

Οι ναυτικές βάσεις της Ρωσίας, σε περιοχές μακράν της χώρας, θεωρούνται ως τα βασικά στρατηγικά εξαρτήματα που απαιτούνται για να αναβιώσει η χώρα ως μια παγκόσμια υπερδύναμη.

Σε μεγάλο βαθμό δεν μπορεί να αγνοηθεί το γεγονός ότι η συνεχιζόμενη κρίση στην Συρία, ανησυχεί τη Ρωσία διότι στην περιοχή της Μεσογείου διαθέτει ένα μόνο ναύσταθμο στην Ταρτούς της Συρίας. Σε περίπτωση που ο Άσαντ πέσει πιθανώς να χαθεί η ρωσική πρόσβαση στο λιμάνι της Συρίας.

Αυτό θα σήμαινε ότι το Ρωσικό Ναυτικό θα πρέπει να πιεστεί σκληρά για να επιχειρήσει σε παρατεταμένο χρονικό διάστημα στη Μεσόγειο, καθώς θα έπρεπε να πλεύσει όλη τη διαδρομή προς τα βόρεια όρια της Μαύρης Θάλασσας για τυχόν επισκευές, ανεφοδιασμό και διοικητική μέριμνα. Ως εκ τούτου, μεταξύ όλων των άλλων γεωστρατηγικών λόγων, εξηγείται η απίστευτα ισχυρή υποστήριξη του Πούτιν στο καθεστώς του Άσαντ, αλλά και η επιθυμία ανεύρεσης νέων λιμένων στην Κύπρο.

Όμως, ο συνεχιζόμενος εμφύλιος σπαραγμός στη Συρία αναγκάζει το Κρεμλίνο να αναζητήσει εναλλακτικά λιμάνια στη Μεσόγειο για να ναυλοχήσει το στόλο της Μαύρης Θάλασσας. Η στρατηγική θέση της Κύπρου αλλά και οι πολύ καλές σχέσεις των κυβερνήσεων, καθιστούν το νησί κύριο υποψήφιο.

Επιπλέον, η Κύπρος λόγω της στρατιωτικής εισβολής και της συνεχιζόμενης στρατιωτικής κατοχής ενός μέλους του ΝΑΤΟ, την Τουρκία, παρουσιάζει ελάχιστες πιθανότητες για να γίνει στο ορατό μέλλον, μέλος του ΝΑΤΟ και να ανατραπεί η πιθανή ρωσική στρατιωτική παραμονή στη νήσο.

Η στρατηγική θέση του νησιού στο επίκεντρο της Νοτιανατολικής λεκάνης της Μεσογείου, η συνεχής επιθετικότητα της Τουρκίας, σε συγκερασμό με την ανακάλυψη μεγάλων ποσοτήτων υδρογονανθράκων στο βυθό μεταξύ της Κύπρου και του Ισραήλ που μετατρέπει αυτά τα κράτη σε μέλη δυνητικών προμηθευτών φυσικού αερίου, δίνει ισχυρή θέση στην επιρροή ενός σημαντικού στρατηγικού εταίρου όπως η Ρωσία.

Οι διάφορες αναλύσεις ​​συχνά δεν αναφέρουν αυτές τις απλές ορθολογικές σκέψεις, επειδή τείνουν να παραβλέπουν τη ναυτική στρατηγική ή τις δυνατότητες, για επιχειρησιακή δραστηριότητα μακράν της χώρας. Ωστόσο, τα γεγονότα είναι σαφή, χωρίς τον λιμένα Ταρτούς το Ρωσικό Ναυτικό θα δυσκολευόταν να έχει μια σταθερή μελλοντική παρουσία στη Μεσόγειο.

Όσο για την Κριμαία, το κίνητρο για να διατηρήσει τη ναυτική βάση στη Σεβαστούπολη είναι πολύ μεγάλο, αν όχι μεγαλύτερο, από ότι εκείνων που σχετίζονται με τη Συρία, αλλά για πολύ διαφορετικούς λόγους. Κυρίως είναι η ικανότητα να έχουνε ένα «προγεφύρωμα» στο έδαφος της Ουκρανίας ώστε να τηρούν τον έλεγχο των αγωγών πετρελαίου στα βορειοδυτικά του Εύξεινου Πόντου.

Είναι σαφές ότι ο Πούτιν βλέπει γεωστρατηγικά τους λιμένες που θα αποτελέσουν βάσεις της στρατηγικής του για την επαναφορά της Ρωσίας στην παγκόσμια σκηνή ως μια υπερδύναμη, και ως εκ τούτου δεν θα τους αφήσει να χαθούνε χωρίς να δώσει σοβαρές μάχες.

Πηγή: komistes.gr

Facebook
Twitter
LinkedIn
Reddit
Telegram
Doukas Gaitatzis

Doukas Gaitatzis

Παρατηρητής και ιστογράφος θεμάτων αμυντικής τεχνολογίας. Δεσμευμένος με τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και παθιασμένος με οτιδήποτε στρατιωτικό.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.