Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν επανέφερε την θεώρηση του ορεινού αγώνα

USA_ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ

Γράφει ο Ευστάθιος Βασιλείου

[dropcap size=small]Ξ[/dropcap]αφνικά, ο μέσος δυτικός στρατιώτης βρέθηκε (ξανά… θα συμπληρώσω εγώ) με μια πραγματικότητα που από το 1910 έδειχνε να έχει αφήσει να ξεχαστεί: την αυτοσυντήρηση.

Αυτοσυντήρηση σημαίνει να μετακινείς μόνος σου το βάρος του εξοπλισμού σου σε μεγάλες αποστάσεις, σε δύσκολο έδαφος, σε ελάχιστα αναγνωρισμένο και με σχεδόν παντελή άγνοια πληροφοριών για τη θέση, τη δύναμη και τις προθέσεις του εχθρού, να κουβαλάς το νερό που θα πιείς, το φαγητό που θα πρέπει να φας, το όπλο που θα χρησιμοποιήσεις για εμπλοκή με τον αντίπαλο σε μακρυνές ή κοντινές αποστάσεις, τα πυρομαχικά του, τα υλικά συντήρησής του, φαρμακείο, μέσα επικοινωνιών και ρουχισμό για κάθε κατάσταση.

Οι μεγάλοι βιομηχανικοί στρατοί που οι χώρες της Δύσης κινητοποίησαν στους τρείς μεγάλους παγκοσμίους πολέμους (ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν ένας 3ος παγκόσμιος πόλεμος σε όλα εκτός από την εντολή για πυρ) δημιούργησαν ένα έθος, μια κουλτούρα σκέψης και κοινής αντίληψης μεταξύ των στρατιωτικών και των πολιτικών. Ότι ο πόλεμος είναι μια επιστήμη -όχι πλέον τέχνη- στην οποία νικά εκείνος που κατορθώνει να κινητοποιήσει περισσότερα μέσα, ανθρώπους και υλικά και εκείνος που φροντίζει να οργανώσει σωστότερα την παραγωγή και διαχείρηση των πόρων αυτών προς τον σκοπό της εκμηδένισης του αντιπάλου και των μέσων του. Ο βιομηχανικός στρατιώτης είχε συνηθίσει στη σκέψη ότι δεν περπατάει. Κινείται με φορτηγά, πλοία και ελικόπτερα. Προστατεύεται και πολεμά μέσα από θωρακισμένα οχήματα. Υποστηρίζεται από ακριβές και ισοπεδωτικό πυροβολικό και αεροπορικά πλήγματα και λαμβάνει άριστης ευκρίνειας εικόνες και πληροφορίες για τον εχθρό από δορυφόρους, αεροσκάφη και ηλεκτρονικά.

Τί έγινε στο Αφγανιστάν το 2002-2012; Ο εχθρός που πολέμησε ήταν σε άλλον αιώνα. Δεν είχε στρατόπεδα με την βιομηχανική έννοια. Δεν είχε μέσα για να πληγούν. Δεν είχε γραμμές ανεφοδιασμού ή αποθήκες με υλικά. Δεν είχε ανάγκες να τηρεί επικράτειες ασφαλείς. Ήταν ένας μικρός, κινητικός, αυτοσυντήρητος και πάνω από όλα εξωφρενικά αμόρφωτος αντίπαλος. “Αμόρφωτος” όχι με την έννοια του αστοιχείωτου, αφού τα μαθήματα τακτικής και ανταρτοπολέμου ανάγκασαν πολλούς Αμερικανούς και Βρετανούς (όπως και Σοβιετικούς παλιότερα) να ξεσκονίσουν τον Καίσαρα, τον Ξενοφώντα, τον Αλέξανδρο, τον Αννίβα, τον Τάκιτο μέχρι τον Λώρενς, τον Μάο και τον Γκουεβάρα. Όμως η απρόβλεπτη συμπεριφορά των Αφγανών ανταρτών σε σχέση με τον “σμιλευμένο” τρόπο δράσης και αντίδρασης των αποφοίτων των στρατιωτικών σχολών, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη αδυναμία των στρατών με τις ανεξάντλητες προμήθειες και μέσα να προσαρμοστούν. Η Συμμαχία κέρδιζε τον πόλεμο αλλά έχανε όλες τις μάχες.

Σταδιακά, ο πιο ευπροσάρμοστος κερδίζει! Μια ομάδα πυρός (Fireteam) 12 ανδρών επιδεικνύει τον οπλισμό της στα βουνά του Αφγανιστάν. Τα αντιαρματικά με τις απαιτήσεις ανδρών που μετέφεραν τα βλήματα, τα πολυβόλα, οι όλμοι που όσο κι αν ελαφρύνουν δεν καταργούν την απαίτηση 3 ανδρών για μετακίνηση, έχουν χαθεί. Πλέον, εφόσον ο εχθρός είναι μακρυά (στην απέναντι πλαγιά ή βουνοκορφή), εμπλέκεται με όπλα ακριβείας. Δύο βαρέου και δύο μέσου διαμετρήματος τυφέκια εξασφαλίζουν το “one shot-one kill” ή κάτι κοντά σε αυτό αλλά σίγουρα όχι το μακελειό κατανάλωσης πυρομαχικών που συχνά δεν έχει ανάλογα αποτελέσματα. Άλλοι 8 άνδρες με ελαφρά τυφέκια θα αναλάβουν την προστασία της ομάδας, αν η εμπλοκή γίνει από κοντά. Ούτε ένας εκτοξευτής βομβίδων δεν διακρίνεται μεταξύ τους, τα αλεξίθραυσμα γιλέκα απαραίτητα όπως και τα κράνη αλλά έχουν ελαφρύνει αρκετά ενώ στοιχεία όπως οι επιγονατίδες ή επαγκωνίδες θεωρούνται μάλλον άχρηστα.

Far from perfect, και σίγουρα όχι πέραν καλοπροαίρετης κριτικής, η ομάδα δείχνει πιο ισορροπημένη και προσαρμοσμένη στο περιβάλλον μάχης που βρίσκεται πλέον. Το σχεδόν 15ετές παρελθόν της στα βουνά του Αφγανιστάν φαίνεται πως άφησε χρήσιμα μαθήματα από πικρά παθήματα, όταν ομάδες μάχης κατέρρεαν μετά από λίγα χιλιόμετρα πορείας με πλήρη (προβλεπόμενο) φόρτο, τα ελικόπτερα να προσπαθούν μάταια να βοηθήσουν αφού οι ζώνες προσγείωσης είναι λίγες, συγκεκριμένες και σεσημασμένες από τα ’80s, τα ρομπότ που θα κάνουν το κουβάλημα για εμάς είναι μια δεκαετία ακόμα μακρυά και ρίψεις από αέρος απλά προδίδουν τη θέση της ομάδας. Περιπτώσεις που οι Αφγανοί ενέδρευαν από αποστάσεις πέραν των 300μ. τους Δυτικούς με τα ΑΚ, RPK και οι τελευταίοι δεν μπορούσαν να αντιδράσουν καλώντας διαρκώς αεροπορική υποστήριξη (που συχνά ερχόταν αργά, άστοχα ή και δολοφονικά κοντά στα φίλια τμήματα) δεν είναι λίγες.

Θεωρώ πως ο πόλεμος στο Αφγανιστάν ήταν ένα μεγάλο σχολείο και ευκαιρία για πολλούς να θυμηθούν πως “ο Θεός δεν είναι με το μέρος των μεγάλων ταγμάτων αλλά των καλύτερων σκοπευτών” (Βολταίρος – The Piccini Notebooks). Προσαρμόζεις τον τρόπο μάχεσθαι στον εχθρό που αντιμετωπίζεις, το έδαφος που πολεμάς και στα αποτελέσματα που επιθυμείς να φέρεις. Τί νόημα είχαν τα άρματα μάχης, οι τεράστιες φάλαγγες ανεφοδιασμού και οι εκτεταμένοι πόροι που καταναλώθηκαν όλα αυτά τα χρόνια, παρά να προσφέρουν μεγαλύτερο πάτημα και στόχο στον εχθρό; Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν θεωρείται από χρόνια χαμένος, διότι ο Δυτικός στρατιωτικός αισθάνεται πως δεν μπορεί να κερδίσει αυτό που δεν έχει υπόσταση για να πολεμήσει και ο Δυτικός πολιτικός δεν νοιάζεται για να νικήσει. Αν νοιαζόταν, το Αφγανιστάν θα είχε αποδομηθεί εκ βάθρων και θα είχε ξαναχτιστεί κοινωνικά πρώτα και υλικά ύστερα, όπως η Γερμανία του 1945. Ας ελπίσουμε πως κέρδισε ένα μάθημα στρατηγικής και ανέκοψε τη μονολιθικότητα που η αισιοδοξία της “Καταγίδας της Ερήμου” είχε επιφέρει.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest

9 Απαντήσεις

  1. Ἡ αλήθεια είναι ότι οἱ Αμερικανοί πρωτίστως αναγνώρισαν την ανάγκη των παραδοσιακών αξιών του ελαφρού πεζικού,αλλά κάποια πράγματα πρέπει να επισημανθεί ότι αποτελούν αμερικανικές ιδιαιτερότητες,όχι άμεσα μεταφυτεύσιμες σε κάθε χώρα.
    Κατ᾿αρχήν,ὡς μονοκράτειρα δύναμις,οἱ ΗΠΑ έχουν την πολυτέλεια να διαλέγουν εχθρούς-βασικά δηλαδή θύματα.
    Και έχουν και επάρκεια δυνάμεων ώστε να διαθέσουν κάποια αποσπάσματα S-FOD Delta,10th Mountain Division,και άλλες δυνάμεις για συγκεκριμένες αποστολές,και πάντα με θηριώδεις υποδομές υποστηρίξεως κάπου κοντά
    http://articles.latimes.com/2006/jul/05/opinion/oe-boot5
    Στην περίπτωση της Ἑλλάδος,που δέν έχει την πολυτέλεια να διαλέγει εχθρούς,αφού είναι οἱ εχθροί που διαλέγουν την Ἑλλάδα,θα πρέπει να έχουμε προ οφθαλμών ότι ἡ κύρια σύμμετρη απειλή είναι ισχυρή (ἡ Τουρκία),αλλά ασύμμετρες απειλές προστίθενται διαρκώς στον κατάλογο.
    Για την αντιμετώπιση της τουρκικής σύμμετρης απειλής τα πράγματα είναι λίγο-πολύ προβλέψιμα.αλλά γιατις ασύμμετρες απειλές απαιτείται πρώτα ἡ αναγνώριση και παραδοχή τους,και επειδή θα αντιμετωπιστούν εντός ἑλληνικού χώρου,το πρώτο που απαιτείται είναι ἡ διαπαιδαγώγηση του πληθυσμού.

    1. What he said…
      Συν οτι ο ΕΣ θα πρεπει να εινα διαορετικου προσανατολισμου κα οργανωσηε εκπαιδευσης αναλογα με το θεατρο επιχειρησεων (Εβρος/Αιγαιο/αντιανταρτικη δραση καθε μορφης στα μετοπισθεν.)

  2. Καλημέρα σας! Η φωτογραφία ήταν η αφορμή για μια θεώρηση. Ένας μεγάλος βιομηχανικός στρατός για να συγκρατήσει την αποτελεσματικότητά του βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη γραφειοκρατία. Η γραφειοκρατία συντηρεί τα ίδια κριτίρια στην αξιολόγηση και απόδοσή του αλλά ταυτόχρονα “σκοτώνει” την πρωτοβουλία των στελεχών στην πρωτότυπη σκέψη. Αυτό τον κάνει κατάτι συντηρητικό και αντιδραστικό στην αλλαγή. Ο Αμερικανικός στρατός -για παράδειγμα- αναπτύχθηκε από τις 100,000 στα Μεσοπολεμικά χρόνια σε έναν οργανισμό άνω των 10 εκατομμυρίων ανδρών και γυναικών μέσα σε μία πενταετία σχεδόν, που καμία σχέση δεν είχε με τον προκάτοχό του. Στη φάση εκείνη ο εχθρός ήταν όχι ένας αλλά δύο ισχυρότατοι βιομηχανικοί υπερστρατοί (γερμανικός και ιαπωνικός). Η προετοιμασία να δώσει δύο τεράστιους συμβατικούς πολέμους με βαριά εξοπλισμένο αντίπαλο και στη συνέχεια να αντιμετωπίσει έναν ακόμα πιο μαζικό σε αριθμούς και μέσα πιθανό αντίπαλο (τον σοβιετικό), “ζύμωσε” τον τρόπο σκέψης του. Διαμόρφωσε μια ολόκληρη γενιά αξιωματικών που πίστευαν στους αριθμούς, την ισχύ πυρός και τα υλικά μέσα.

    Η εμπειρία του Βιετνάμ πρέπει να υπήρξε πολύ τραυματική γιατί ενώ εφάρμοσαν όλα τα μαθήματα και αφιέρωσαν τεράστιους πόρους, δεν υπήρχε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Το ’91 στο Ιράκ εφαρμόστηκαν αρχές συμβατικού αγώνα μηχανοκινήτων και η θεώρηση έδειχνε να γέρνει και πάλι προς το παλιό “βαρύ” σχήμα επιχειρήσεων αλλά οι εμπειρίες της Σομαλίας και κυρίως του Αφγανιστάν επανέφεραν την αρχή του ελαφρού πεζικού.

    Συνολικά, το παραπάνω “άρθρο γνώμης” που έγραψα για την ομάδα στο Fb καταλήγει στο ότι ένας στρατός οφείλει να προσαρμόζεται στις καταστάσεις που αντιμετωπίζει και να είναι έτοιμος να αναδιοργανώσει τόσο τις δομές του όσο και τη νοοτροπία του μάχεσθαι. Στα καθ’ημάς, παρατηρώ ότι η τάση της δεκαετία του ’90 να μηχανοποιήσει πλήρως το πεζικό της (πλην μιας ταξιαρχίας πεζικού) ήταν μεγάλο λάθος. Τότε λειτούργησε η νοοτροπία των αριθμών, όταν χιλιάδες Μ 113, ΒΜΡ 1, ΥΡR 765 αποσύρθηκαν μαζικά αλλά αυτό δεν θα ξανασυμβεί ποτέ. Ήταν μια κίνηση που από πολλούς θεωρήθηκε ευκαιρία αλλά είχε το στοιχείο του καιροσκοπισμού. Ένα μηχανοκίνητο τάγμα κοστίζει πολύ περισσότερο σε συντήρηση από ένα τάγμα ελαφρού πεζικού και το κόστος διατήρησης ενός στρατού μηχανοκινήτων βαραίνει ιδιαίτερα τώρα σε περίοδο οικονομικής δυσπραγίας. Πέρα από το οικονομικό όμως, η “βάρυνση” του πεζικού είχε και επιχειρησιακά μειονεκτήματα. Τεράστιες περιοχές της χώρας-πιθανοί χώροι επιχειρήσεων- έγιναν δυσπρόσιτοι αφού τα τεθωρακισμένα δεν πάνε παντού.

    Άποψή μου είναι πως το ελληνικό πεζικό έκανε ένα μεγάλο άλμα μπροστά αλλά δύο σημαντικά βήματα πίσω καταργώντας το ελαφρύ/ορεινό τρόπο μάχεσθαι, 1ον, γιατί το πεζικό μετετράπη σε συστατικό ενός αγώνα τεθωρακισμένων, εγκαταλείποντας τα στοιχεία εκπαίδευσης, φυσικής κατάστασης και τακτικής αντίληψης που ο ορεινός αγώνας επιβάλει να κατέχεις σαν μαχητής και σαν μονάδα και 2ον, γιατί μεγάλες ορεινές εκτάσεις-πιθανά πεδία μαχών της Ελλάδας, των Βαλκανίων και των νησιών/μικρασιατικών ακτών είναι εκτός πρόσβασης από ομάδες πεζικού που εξορμούν από τεθωρακισμένα, αν τα ΤΟΜΠ αυτά είναι το μόνο μέσο πρόσβασης στο πεδίο της σύγκρουσης. Έτσι, οι τακτικοί ηγήτορες θεωρούν πως οι Δυνάμεις που ονομάζουμε ειδικές θα καλύψουν αυτό το κενό. Εκτός από υποβάθμιση του πεζικού, η αντίληψη αυτή επέφερε και υποβάθμιση των Ειδικών Δυνάμεων, εκτός κι αν περιμένει κανείς πως ο καταδρομέας/αλεξιπτωτιστής/πεζοναύτης, αφού καβαλήσει ράχες και βουνά και επιτεθεί συχνά κατα μέτωπον για να εκκαθαρίσει λόφους και ορεινά χωριά, να έχει το σθένος για να αναλάβει και καταδρομικές επιχειρήσεις. Ο ελληνικός στρατός πρέπει να ανακαλύψει το ελαφρύ/ορεινό πεζικό. Ίσως, η οικονομική Κρίση και η μοιραία γήρανση του πληθυσμού των τεθωρακισμένων του που δεν θα μπορούν να αναβαθμιστούν ή αντικατασταθούν στο σύνολό τους δώσει μια ευκαιρία να αναστηθεί το ελαφρύ πεζικό εκ νεκρών με την μετατροπή (ξανά) μηχανοκίνητων ταγμάτων σε ελαφρά. Και να αφεθούν οι Ειδικές Δυνάμεις σε καθήκοντα Rangers ή πραγματικών ειδικών επιχειρήσεων.

    1. Ο πόλεμος και η εμπειρία των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, υπήρξε όντως πολύ τραυματική, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Robert S. McNamara στο βιβλίο του “In Retrospect: The Tragedy and Lessons of Vietnam”(που διάβασα πρίν απο πολλά χρόνια), στο οποίο περιγράφει τα τραγικά λάθη που έγιναν κατά την διάρκεια της εμπλοκής στο Βιετνάμ και την γύρο περιοχή.

  3. Το συμπερασμα που βγαινει ειναι οπως εχει πολλακις αποδειχθει απο ενοπλες εμπλοκες του παρελθοντος μεταξυ τακτικου στρατου και τμηματων ανταρτων (goerilla war) ειναι οτι ξεχνας την οποια τακτικη μαχης εχεις διδαχθει (κανονισμοι-ενχειριδια) και ακολουθεις την ιδια η παρομοια με τον αντιπαλο τακτικη. Αυτο απαιτει χρονο προσαρμογης και ανοικτη σκεψη στην οργανωση των επιχειρησεων απο τους σχεδιαστες τους ,κατι το οποιο δεν ειναι τοσο ευκολο οσο ακουγεται. Κοντινο παραδειγμα οι επιχειρησεις που διεξαγονται μεταξυ τμηματων (ειδικων επιχειρησεων κατα κανονα) τουρκικου στρατου και του PKK., οι οποιες δεν γερνουν με σαφηνεια την πλαστιγγα προς καποια μερια. Βεβαια για να ερθουμε στα δικα μας ,οι αντιπαλοι υπερτερουν εναντι μας στην εμπειρια που εχουν αποκτησει με την εμπλοκη τους σε τετοιες επιχειρησεις (με αλλα λογια ειναι “μπαρουτοκαπνισμενοι”). Το μεγαλυτερο ατου μας ειναι οτι (αν) θα κληθουμε ν’ αγωνιστουμε υπερ βωμων και εστιων , σε εδαφος που γνωριζουμε αριστα. Οπως και να’χει καθε εμπλοκη ειναι ξεχωριστη και ως τετοια θα πρεπει ν’αντιμετωπιζεται αλλα αν ανατρεξουμε σε κειμενα παλαιοτερων οπως αναφερει ο αρθρογραφος ,θα βρουμε πολλα στοιχεια και τακτικες που δεν εχουν αλλαξει στο περασμα του χρονου. Αλλωστε οι ιστορικες πηγες μας εχουν πολλες πληροφοριες σχετικα με τον υποτιθεμενο αντιπαλο (ελληνικη επανασταση) , μεθοδους -τακτικες και το κυριωτερο στοιχεια σχετικα με την ψυχολογια του αντιπαλου κατω απο την πιεση της μαχης και τις αντιδρασεις του. Οι αναλογιες εχουν μεινει σχετικα ιδιες και η υπεροπλια του αντιπαλου, τα οπλα και τα μεσα εχουν διαφοροποιηθει, αλλα θελω να πιστευω οτι μια βαθια ματια στον ψυχισμο και τις τακτικες αγωνα των προγωνων μας, θα δωσει αρκετα χρησιμα συμπερασματα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.