Της Elisabeth Braw*, πρωτοδημοσιεύθηκε στο foreignaffairs.gr

Νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι, το ΝΑΤΟ διεξήγαγε την μεγαλύτερη στρατιωτική άσκηση μέχρι σήμερα. Η Saber Strike, μια άσκηση για την υπεράσπιση της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής, αφορούσε 20 κράτη-μέλη και περιλάμβανε μεταξύ άλλων περισσότερους από 10.000 στρατιώτες και μεγάλο αριθμό αρμάτων μάχης, αεριωθούμενων αεροσκαφών και τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς προσωπικού. Ο στρατός των ΗΠΑ, αναμενόμενα είχε φέρει άρματα μάχης, όπως και η Πολωνία και άλλες χώρες. Όμως, παραδόξως, η Ελλάδα δεν προσέφερε ούτε ένα, αν και ως το έθνος που κατέχει τα περισσότερα τανκς στην Ευρώπη διαθέτει πάνω από 1.300 τεθωρακισμένα οχήματα -έξι φορές περισσότερα από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Ελλάδα δικαιολογεί την μεγάλη συλλογή της λόγω της μακρόχρονης εδαφικής της διαμάχης με την Τουρκία, η οποία κατέχει 2.492 τανκς. Οι δύο χώρες είχαν συγκρουστεί για την κατοχή της βόρειας Κύπρου από την Άγκυρα, στην οποία εισέβαλε η Τουρκία το 1974. «Η κύρια ανησυχία της Ελλάδας είναι η Τουρκία», εξήγησε ο Θάνος Ντόκος, γενικός διευθυντής του think tank ΕΛΙΑΜΕΠ με έδρα την Αθήνα. «Η πιο συντηρητική σχολή σκέψης μεταξύ αξιωματικών και αξιωματούχων της Ελλάδας είναι ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί μια μεγάλη σύγκρουση άγνωστης διάρκειας στα σύνορα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και έτσι η Ελλάδα πρέπει να διατηρήσει αυτόν τον υψηλό αριθμό ΜΒΤ». Στις ένοπλες δυνάμεις, τα άρματα μάχης αναφέρονται ως ΜΒΤ, ή main battle tanks (κύρια άρματα μάχης).

Ίσως όχι παράλογα, δεδομένης της ιστορίας της με την Τουρκία, στην προηγούμενη γενιά η Ελλάδα δαπάνησε τεράστια ποσά για τις ένοπλες δυνάμεις της. Το 1988, δαπάνησε το 4,2% του ΑΕΠ για την άμυνα, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Δυτικής Ευρώπης εκτός από την Κύπρο. Μέχρι το 2000, όταν οι περισσότερες Δυτικές ευρωπαϊκές χώρες είχαν μειώσει τις αμυντικές τους δαπάνες σε λιγότερο από 2% του ΑΕΠ, η Ελλάδα εξακολουθούσε να δαπανά 3,6%. Και πέρυσι, η χώρα διέθεσε το 2,4% του ΑΕΠ της στην άμυνα. Αυτό την καθιστά ένα από τα αστέρια του ΝΑΤΟ. Αλλά ο καλά εξοπλισμένος στρατός της Ελλάδας είναι υπερβολικός για μια χώρα που βρίσκεται σε οικονομική κρίση. Παρά την υποχρέωση να μειώσει δραστικά τις συντάξεις, η Αθήνα δεν έχει μειώσει τον στόλο [των τανκς] της. Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν 1.341 τανκς κύριας μάχης, συμπεριλαμβανομένων 170 Leopard 2A6s, την δεύτερη πιο πρόσφατη έκδοση του γερμανικού οχήματος. Η Γερμανία, συγκριτικά, έχει μόνο 225 από αυτά.

Ούτε η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι δύο βασικές στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης, φτάνουν την Ελλάδα στον τομέα των τανκς. Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (International Institute for Strategic Studies) που είναι ένα βρετανικό think tank, έχουν στόλους μόνο 200 και 227 άρματα, αντίστοιχα. Πράγματι, η Ελλάδα είναι ο αδιαφιλονίκητος πρωταθλητής των αρμάτων μάχης της Ευρώπης, με 12,47 από αυτά ανά 100.000 κατοίκους. Η Πολωνία στην ανατολική πλευρά είναι η σημαντικότερη ευρωπαϊκή χώρα με την υψηλότερη πυκνότητα τανκς -και εξακολουθεί να έχει μόνο 2,6 άρματα ανά 100.000 κατοίκους. Ο στόλος της Γαλλίας έχει μόλις 0,3 άρματα ανά 100.000 κατοίκους, ενώ ο βρετανικός στόλος διατηρεί 0,36 άρματα ανά 100.000 κατοίκους. Η Ολλανδία, μια χώρα 17 εκατομμυρίων σε σύγκριση με τα 10,8 εκατομμύρια της Ελλάδας, δεν έχει άρματα. Ακόμα και η Ρωσία έχει μόνο 1,87 άρματα ανά 100.000 κατοίκους. Σύμφωνα με το ΝΑΤΟ, εκτός από την Ελλάδα, μόνο τέσσερις χώρες πληρούν το όριο της συμμαχίας για τις αμυντικές δαπάνες στο 2% [του ΑΕΠ]: Η Εσθονία, η Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2015, ακόμα και όταν η ΕΕ διέσωζε την Ελλάδα για τρίτη φορά, η Αθήνα αύξησε τις αμυντικές δαπάνες της.

Πηγή: International Institute for Strategic Studies 2017 Military Balance

Πηγή: International Institute for Strategic Studies 2017 Military Balance

«Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη μικρότερη χώρα που ξοδεύει πολλά στον στρατιωτικό εξοπλισμό», σημειώνει ο Dick Zandee, ανώτερος ερευνητής στο Clingendael, το Ολλανδικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων, και πρώην διευθυντής πολιτικής και προγραμματισμού στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας. «Η Φιλανδία ξοδεύει επίσης μεγάλα ποσά σε βαρύ εξοπλισμό, αλλά η διαφορά είναι ότι έχει μακρά σύνορα με την Ρωσία». Σε αντίθεση με την Ρωσία, ο εχθρός της Ελλάδας, η Τουρκία, είναι μέλος του ΝΑΤΟ και τα ελληνοτουρκικά σύνορα είναι μόνο 124 μίλια, σε σύγκριση με τα 830 μιλίων σύνορα της Φινλανδίας με την Ρωσία. Ακόμα και η Φινλανδία έχει μόνο 2,18 άρματα ανά 100.000 κατοίκους.

Αν και χώρες όπως η Γερμανία και η Ιταλία ξοδεύουν χαμηλότερα ποσοστά του ΑΕΠ τους στον τομέα της άμυνας (πέρυσι 1,2% και 1,1% αντίστοιχα), είναι σταθερές στις αποστολές του ΝΑΤΟ. Περίπου 1.000 Γερμανοί στρατιωτικοί υπηρετούν στο Αφγανιστάν στο πλαίσιο της ΝΑΤΟϊκής Resolute Support Mission (Αποφασιστικής Αποστολής Υποστήριξης), η οποία εκπαιδεύει τις δυνάμεις ασφαλείας του Αφγανιστάν, ενώ η Γερμανία είναι η ηγετική χώρα στην Λιθουανία για την πρωτοβουλία Enhanced Forward Presence του ΝΑΤΟ (Ενισχυμένη Προωθημένη Παρουσία) για να βοηθήσει στην προστασία των χωρών της Βαλτικής και της Πολωνίας. Άλλοι 3.360 στρατιωτικοί του Bundeswehr υπηρετούν σε άλλες διεθνείς αποστολές. Η Ιταλία συνεισφέρει στρατεύματα στην παρουσία του ΝΑΤΟ στην Λετονία και αρκετές χιλιάδες στρατιώτες της πολέμησαν στο Αφγανιστάν. Αντίθετα, στην κορύφωση του πολέμου στο Αφγανιστάν, η Ελλάδα απέστειλε ομάδα μόνο 175 στρατιωτικών και τα ελληνικά στρατεύματα δεν συμμετέχουν σήμερα σε στρατιωτικές αποστολές του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ. Η Ελλάδα απουσιάζει, παρ’ όλο που με 134.000 ενεργούς στρατιωτικούς [2] -σχεδόν όσους έχει το Ηνωμένο Βασίλειο- θα μπορούσε εύκολα να συμβάλει. Το Βέλγιο, με πληθυσμό παρόμοιο με τον εκείνον της Ελλάδας, έχει μόνο περίπου 30.000 στρατιώτες ενεργού υπηρεσίας.

Στην πραγματικότητα, τα εκατοντάδες άρματα μάχης της Ελλάδας θα μπορούσαν να σηματοδοτούν αναποτελεσματικότητα, καθώς η προϋπόθεση για αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ λέει λίγα για τα αποτελέσματα των δαπανών. «Το κριτήριο του 2% δεν είναι αρκετό», είπε ο Zandee. «Πρέπει να εξετάσετε τα κενά των ικανοτήτων». Μια χώρα που δαπανά μεγάλα ποσά σε εξοπλισμό υψηλού προφίλ, αλλά ελάχιστα, για παράδειγμα, στην συντήρηση ή στις ασκήσεις, απομένει με κενά ικανοτήτων. Εάν η Ελλάδα ξόδευε λιγότερα σε τανκς και περισσότερα σε διεθνείς αποστολές, θα ήταν πιο πολύτιμη για το ΝΑΤΟ.

Αυτό είναι το άλλο δίλημμα του ΝΑΤΟ: Το όριο του 2% δεν καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο τα μέλη θα πρέπει να δαπανήσουν τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους. Η Ιταλία θα μπορούσε να αγοράσει 1.000 άρματα Ariete από τον εθνικό κατασκευαστή CIO, ενισχύοντας έτσι τα στοιχεία για την άμυνα και για την απασχόληση. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα απέφερε ελάχιστα οφέλη για το ΝΑΤΟ ή για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ιταλικού στρατού. Τα όριο του 2% μετρά μόνο τις εισροές, παρά το γεγονός ότι οι εκροές είναι η πιο κρίσιμη πτυχή των αμυντικών δαπανών. Αν όμως το ΝΑΤΟ άρχιζε να μετρά τις εκροές, θα αντιμετώπιζε ένα άλλο πρόβλημα: Θα κατέληγε να κατονομάζει και να ντροπιάζει τις χώρες που ξοδεύουν ανόητα τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους. Αυτό θα έβλαπτε την συνοχή εντός της συμμαχίας. Ακόμη και με την απλή μέτρηση των εισροών, το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να είναι σίγουρο ότι τα ποσά των δαπανών είναι ακριβή. Πολλές χώρες περιλαμβάνουν τις στρατιωτικές συντάξεις στις στατιστικές των αμυντικών δαπανών, ενώ άλλες δεν το κάνουν. Και σύμφωνα με τον Zandee, ορισμένες χώρες ανακατανέμουν δαπάνες από λογαριασμούς όπως οι συντάξεις για να διογκώσουν τις αμυντικές τους δαπάνες.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ανακατανείμει τις δαπάνες για να παραμείνει ένας αστέρας των δαπανών για το ΝΑΤΟ. Ακόμη και αν δεν αγοράσει ούτε ένα τανκ στα επόμενα χρόνια, θα πρέπει να συνεχίσει να δαπανά για συντήρηση, πυρομαχικά και πληρώματα τριών έως τεσσάρων στρατιωτών,που απαιτούνται για την λειτουργία των τανκς που ήδη έχει. «Τα στρατιωτικά τεθωρακισμένα οχήματα είναι πιο ακριβά από ό, τι τα πολιτικά οχήματα του ίδιου βάρους», μου εξήγησε ο συνταξιούχος Ταξίαρχος Ben Barry, ένας ανώτερος συνεργάτης για τον πόλεμο ξηράς στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών. «Και όσο πιο βαρύ είναι το όχημα, τόσο περισσότερες απαιτήσεις υπάρχουν στην ανάρτηση και το κιβώτιο ταχυτήτων. Αυτό κάνει την συντήρηση ακόμη πιο δαπανηρή». Ο Barry επεσήμανε ότι η συντήρηση των τανκς συχνά κοστίζει περισσότερο από την ίδια την απόκτηση.

Πράγματι, υπάρχει στην Ελλάδα η συνειδητοποίηση ότι μπορεί να μην είναι σε θέση να αντέξει την συντήρηση του εντυπωσιακού αποθέματός της από άρματα. «Η κατάσταση δεν είναι βιώσιμη, καθώς οι περικοπές στον τομέα της άμυνας δεν επιτρέπουν στις ένοπλες δυνάμεις να διατηρήσουν όλα τα ΜΒΤ έτοιμα για πλήρη μάχη», είπε ο Ντόκος. «Μια νέα σχολή σκέψης κερδίζει έδαφος σιγά-σιγά στις ένοπλες δυνάμεις, η οποία υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας θα λάβει χώρα στο Αιγαίο». Μια τέτοια ναυτική σύγκρουση φυσικά δεν απαιτεί τανκς.

Τελικά, η Ελλάδα θα αναγκαστεί να μειώσει το μέγεθος του στόλου [των τανκς] της. «Δεδομένου ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός δεν αναμένεται να αυξηθεί στο άμεσο μέλλον», εξήγησε ο Ντόκος, «και η Ελλάδα έχει άλλες πιεστικές ανάγκες, πολύ σύντομα θα βρεθεί αντιμέτωπη με την δύσκολη απόφαση να μειώσει τον αριθμό των ΜΒΤ». Μια τέτοια πώληση θα μπορούσε να προσθέσει κάποια ευπρόσδεκτα ευρώ στα ταμεία της κυβέρνησης -ή να απελευθερώσει χρήματα για να στείλει μερικούς στρατιώτες στις αποστολές του ΝΑΤΟ.

Σύνδεσμοι:
[1] http://www.geetha.mil.gr/en/2015-01-15-12-57-43/2015-01-15-12-58-47/afgh…
[2] http://eda.europa.eu/docs/default-source/documents/eda-national-defence-data-2013-2014-(2015-est)5397973fa4d264cfa776ff000087ef0f.pdf

*Η ELISABETH BRAW είναι ανώτερη εξωτερική συνεργάτις στο Atlantic Council.

8 Σχόλια

  1. T.T.

    Ρε την Eisabeth! Άρματα με το κεφάλι δεν το είχα ξαναδεί! Ήξερα για κατά κεφαλή ΑΕΠ, κατά κεφαλή κατανάλωση κρέατος, ιατρική δαπάνη, κλπ, αλλά άρματα κατά κεφαλή πρώτη φορά!

    Ρε την άτιμη την Ελλάδα! Και ξοδεύει και τίποτα χρήσιμο για το ΝΑΤΟ!

    Είχα παρατηρήσει ότι παλιότερα όταν ήθελαν να την μπουν στους Γερμανούς για την άμυνα εμάς απλώς μας ανέφεραν σ΄ αυτούς που είναι πάνω από το 2% και συνέχιζαν για τους Γερμανούς. Τελευταία, 1 χρόνο ίσως περισσότερο, παρατηρώ ότι μας την μπαίνουν συστηματικά, ναι ξοδεύετε πάνω από 2% αλλά τίποτα χρήσιμο για το ΝΑΤΟ. Μήπως είναι γερμανική αντεπίθεση;

    Πέρα από αυτά όμως το άρθρο θέτει ένα θέμα ποιες πρέπει να είναι οι στρατιωτικές δυνατότητες της Ελλάδας για τη δικιά της άμυνα. Νομίζω ότι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της άποψης των ηγεσιών είναι αυτό που βρήκα σε μία ομιλία του καθηγητή Καιρίδη (30/11/2016) που στο 18:28 λέει:

    «Θα πρέπει να διατηρήσουμε ένα μίνιμουμ αποτροπής, βέβαια, στη στρατιωτική μας μηχανή, όχι επικράτηση, αυτή είναι μαθηματικά, όσο μπορεί να κάνει κάποιος μαθηματικά με αυτά τα πράγματα, απίθανη, αλλά τουλάχιστον να υπάρχει μία δύναμη αποτροπής ικανή έναν ορθολογιστή απέναντι παίκτη, ρεαλιστή, που είναι ρεαλιστής, να τον αποτρέπει από οποιεσδήποτε σκέψεις».

    https://ekyklos.gr/30-11-2016-athina-i-ellada-ston-kosmo-nees-prokliseis-gia-tin-elliniki-eksoteriki-politiki-kai-politiki-asfaleias.html

    Κάτι πρέπει να έχουμε, ΠΡΟΣ ΘΕΟΥ ΟΧΙ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ, αλλά κάτι. Ποιο είναι αυτό το κάτι ο Θεός και η ψυχή του.

    Απάντηση
    • ΑΧΕΡΩΝ

      Προφανώς οτιδήποτε λιγώτερο από αυτό που θά έκανε μπούμερανγκ για τον απέναντι το όποιο τόλμημα.
      Κάτι που θα μας κρατάει μονίμως στην επιδίωξη περιορισμού ζημίας,αντί για την διεκδίκηση κέρδους.

      Απάντηση
  2. STRATOS

    Το παραπάνω άρθρο πραγματικά πρέπει να το έγραψαν άσχετοι με τα στρατιωτικά ή πληρωμένοι πρακτορίσκοι.

    Συμφωνώ με το παραπάνω που γράφτηκε από σχολιαστή!!! Κατά κεφαλήν άρμα μάχης!!! Τι άλλο θα ακούσουμε!!

    Η Ελλάδα το 1974 έκανε το καλό παιδί του ΝΑΤΟ (με πρωτοβουλία της τότε προδοτικής στρατιωτικής ηγεσίας που παρέβλεψε τις εντολές Ιωαννίδη και μιλούσε με τους αμερικάνους κρυφά) και δεν μπήκε σε πόλεμο με την τουρκία. Οι νατοικοί δεν έκαναν τίποτε 43 χρόνια για να φύγουν τα στρατεύματα κατοχής από την Κύπρο οπότε να μην διαμαρτύρονται γιατί η Ελλάδα τους έχει ψιλογραμένους στις διεθνές αποστολές. Έχει ποιο σοβαρά θέματα να ασχοληθεί.

    Η μη συμμετοχή της Ελλάδας στις νατοϊκές αποστολές δεν αποτελεί μειονέκτημα ή κενά ικανοτήτων!!! Καθώς οι νατοικοί όπου ενεπλάκησαν σε αποστολές ήταν με ροπαλοφόρους και πάλι τα έκαναν μαντάρα (βλέπε Λιβύη – Αφγανιστάν – Ιράκ – Σερβία!!! δεν τόλμησαν να ρίξουν ούτε τουφεκιά στο έδαφος παρά βομβάρδιζαν νύχτα μόνο με αεροπορία (χωρίς αντίπαλο))…

    Συμφωνώ απόλυτα με τους προηγούμενους σχολιαστές, ότι η Ελλάδα πρέπει να κρατήσει επιχειρησιακό 1 ελάχιστο δυναμικό αρμάτων και οπλικών συστημάτων (που πιστεύω ότι είναι αυτό που διατηρούμε σήμερα) ώστε να έχει αξιόπιστη αποτροπή.

    Η διατήρηση τεθωρακισμένων σε υπηρεσία δεν αποτελεί απαγορευτικό κόστος. Εξάλλου ο Ελληνικός στρατός προστατεύει τα τεθωρακισμένα του από φθορά (τα τελευταία χρόνια) ενώ έχει απόθεμα ανταλλακτικών για τους παλαιότερους τύπους (λόγω κανιβαλισμού αριθμού αρμάτων).
    Το κόστος λειτουργίας δε μίας επιλαρχίας του ΕΣ είναι πολύ χαμηλότερο από μία αντίστοιχη ευρωπαικού στρατού που ο μόνιμος λοχίας παίρνει όσα ο ¨Έλληνας ΑΓΕΕΘΑ.

    Απάντηση
  3. Γ.Σ.

    Της συγγραφέως, όμως, της «ξεφεύγει» ότι η Ελλάδα δεν συνορεύει με την Ολλανδία ή την Δανία, ας μην ξεχνάμε ότι η Τουρκία έχει το casus belli (αφορμή πολέμου) εναντίον της χώρας μας.

    Ποια ευρωπαϊκή χώρα έχει αυτή τη στιγμή μια τέτοια απειλή εναντίον της από γειτονική χώρα; Ποια;

    Απάντηση
  4. Gunslinger32

    Ο ένας(ΗΠΑ) φωναζέι και ζητάει να αυξήσουν τις δαπάνες στο 2% που αναφέρει στην συμφωνία του ΝΑΤΟ, ο άλλος(fa) διαμαρτύρεται και ζητάει μείωση επειδή κάποιοι έχουν περισσότερα και επειδή δεν συμμετέχουν στις εχθροπραξίες στις διάφορες εκστρατείες της συμμαχίας, στην Γερμανία ξέσπασε εν το μεταξύ μια έντονη συζήτηση και κομματική διαμάχη επειδή η υπουργός άμυνας ανακοίνωσε την σταδιακή αύξηση των δαπανών στα 2% την οποία θεωρούν οι κάποιοι άλλοι ως μεγάλο λάθος για ιστορικός/πολιτικούς λόγους.

    Μπορεί να κάνω και λάθος, αλλά έχω την εντύπωση ότι αρκετοί έχουν μπερδέψει το δικαίωμα του κάθε κυρίαρχου κράτους για αυτοάμυνα με τις υποχρεώσεις των κρατών μελών απέναντι στην συμμαχία, η οποία έχει ξεφύγει απο το μονοπάτι της άμυνας και πέρασε(σύμφωνα με τις έρευνες του Ελβετού Daniele Ganser*) στις κατακτήσεις και σε παράνομους πολέμους που δεν συνοδεύονται απο ψηφίσματα και εντολές/αποφάσεις του ΟΗΕ.

    https://www.danieleganser.ch/home.html?lang=en

    Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: