του Εμμανουήλ Χ. Μουρτζάκη Πλωτάρχη ΠΝ*

Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχος 612.

Το παρόν κείμενο δημοσιεύεται με άδεια του συγγραφέα. Πρώτη δημοσίευση Περιοδικό Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχος 612 σελ 46 ως 57. Η Προέλαση επιθυμεί να ευχαριστήσει θερμά τον κύριο Εμμανουήλ Μουρτζάκη για την παραχώρηση και ευελπιστεί να συμβάλει στη δημόσια συζήτηση για την αμυντική στρατηγική της Ελλάδας με υψηλού ακαδημαϊκού και τεχνικού επιπέδου αναρτήσεις όπως το παρόν.

Πρόλογος 

Βασική αποστολή του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού (ΠΝ) είναι η επιτήρηση και η προστασία μεγάλου αριθμού νησιών, νησίδων και βραχονησίδων (περί τις 2500) της χώρας μας καθώς και της ακτογραμμής της η οποία ξεκινάει από την Αδριατική και καταλήγει στον Έβρο. Στην παραπάνω αποστολή έρχεται να προστεθεί και η επιτήρηση και η παρουσία στην πλούσια σε υδρογονάνθρακες περιοχή της Νότιας Κρήτης και της Ανατολικής Μεσογείου. Οι παραπάνω απαιτήσεις δημιουργούν ακόμα μεγαλύτερη πίεση στα ήδη βεβαρημένα συστήματα.
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να εξετάσει τη χρήση Mini Unmanned Air Vehicle (MUAV) Vertical Take Off and Landing Unmanned Air Vehicle (VTOL UAV) από τις μονάδες επιφανείας και τα Ναυτικά Παρατηρητήρια (ΝΠ) του ΠΝ σε μια σειρά αποστολών και υπό πνεύμα διακλαδικότητας και λαμβάνοντας υπόψη το ιδιαίτερα περίπλοκο επιχειρησιακό περιβάλλον του ελληνικού αρχιπελάγους. Παράλληλα, δεν λησμονούνται η δύσκολη οικονομικά περίοδος για την χώρα μας (η οποία περιορίζει την δυνατότητα για υψηλού κόστους εξοπλιστικά προγράμματα) και το επείγον της ανάγκης εξεύρεσης εναλλακτικών τακτικών και μέσων για την όσο περισσότερο αποτελεσματική παρουσία στις περιοχές με υψηλή οικονομική, στρατηγική και γεωοικονομική σημασία.

Ορισμός

Ένας πολύ απλός ορισμός για τα UAV είναι κάθε εναέριο όχημα ικανό για πτήση χωρίς την παρουσία πιλότου σε αυτό. Σε γενικές γραμμές στα UAV έχουμε χρήση remote control με ημιαυτόνομη είτε πλήρως αυτόνομη καθοδήγηση και πτήση.

Kατηγορίες UAV

Η κατηγοριοποίηση των UAV έχει γίνει από διάφορους οργανισμούς με βάση παραμέτρους όπως το ύψος πτήσης, την διάρκεια πτήσης, την ταχύτητα πτήσης, το μέγεθος, το μέγιστο βάρος απογείωσης κ.α. Μία πρακτική κατηγοριοποίηση είναι αυτή του παρακάτω πίνακα από την European Association of Unmanned Vehicles Systems (EUROUVS) του 2008 και στην οποία οι βασικές κατηγορίες είναι τα Micro/Mini UAV, τα Tactical UAV και τα Strategic UAV χωρίς όμως να είναι και η μοναδική. Είναι επίσης κατανοητό ότι όσο το μέγεθος ενός UAV αυξάνει και συνεπώς και οι δυνατότητες του αυξάνονται, αυξάνει και το κόστος κατασκευής και χρήσης του.

Mini UAV Puma RQ-V 20B το οποίο χρησιμοποιείται από το Αμερικανικό Ναυτικό, διακρίνεται η αναλογία μεγέθους συστήματος – ανθρώπου/χειριστή και η ευκολία χρήσης του.

Σημεία προβληματισμού

Μια σειρά από παράγοντες επηρεάζουν την λειτουργία και την επιχειρησιακή απόδοση των UAV ανεξάρτητα σε ποια κατηγορία ανήκουν και αν χρησιμοποιούνται σε θαλάσσιο ή σε χερσαίο χώρο. Μερικοί εξ αυτών είναι αποτέλεσμα της φύσης του συστήματος και άλλοι αποτέλεσμα της μέχρι τώρα διαθέσιμης τεχνολογίας, η οποία όμως συνεχώς βελτιώνεται.

α. Οperation Planning, preflight tests.

Η απαίτηση για τους παραπάνω ελέγχους είναι σχετικά μικρή στην περίπτωση των mini UAV κυρίως λόγω της χρήσης κατά βάση εμπορικών υποσυστημάτων στην κατασκευή τους, στην ύπαρξη ελαφρύτερων φορτίων όπως καμερών επιτήρησης και άλλου είδους πχ εκρηκτικά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι για να είναι διαθέσιμα στον εκάστοτε χρήστη σε ένα θέατρο επιχειρήσεων οι έλεγχοι αυτοί δεν πρέπει να έχουν γίνει πριν την χρήση τους. Παρόλα αυτά το επίπεδο εξειδίκευσης του απαιτούμενου προσωπικού συντήρησης και χρήσης είναι ελάχιστο γεγονός που αποδεικνύεται από την χρήση τέτοιων συστημάτων από στρατιωτικές μονάδες σε απομακρυσμένες περιοχές και με ανύπαρκτες υποδομές. Αντίθετα, για μεγαλύτερης κατηγορίας συστήματα αυτές οι διαδικασίες είναι περισσότερο απαιτητικές και είναι απαραίτητη η ύπαρξη ειδικών εργαλείων και εξειδικευμένου προσωπικού.

Ο σταθμός ελέγχου (αριστερά) και η μεταφορά εικόνας (δεξιά) σε πραγματικό χρόνο από Mini UAV.

β. Χρόνος παραμονής στην περιοχή επιχειρήσεων και καιρικές συνθήκες.

Τα μεγαλύτερα σε μέγεθος UAV (Tactical & Strategic) μπορούν να παραμείνουν για πολλές ώρες πάνω από την περιοχή επιχειρήσεων και ενδιαφέροντος, ενώ αντίθετα τα ΜUAV και τα VTOL UAV δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα. Ο χρόνος παραμονής τους είναι της τάξης των 30 λεπτών μέχρι 4 ώρες. Επομένως, για την παρατεταμένη κάλυψη μιας περιοχής απαιτείται η χρήση περισσότερων από ένα συστημάτων. Παράλληλα, με δεδομένη την παραπάνω αδυναμία θα πρέπει η χρήση των συστημάτων αυτών να γίνεται όχι ως πλατφόρμες συνεχούς επιτήρησης και ελέγχου μεγάλων περιοχών αλλά κυρίως ως συστήματα με συγκεκριμένη αποστολή και για ορισμένο χρονικό διάστημα. Σε αυτό πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι επικρατούσες καιρικές συνθήκες, καθώς ένα Μini UAV λόγω του μικρού του μεγέθους είναι πολύ πιο ευάλωτο στον άνεμο, την βροχή και τα υπόλοιπα ακραία καιρικά φαινόμενα. Αντίθετα για τα μεγαλύτερου μεγέθους συστήματα οι καιρικές συνθήκες δεν είναι απαγορευτικές για την εκτέλεση μιας αποστολής. Παράλληλα, μπορούν να καλύψουν μεγαλύτερες περιοχές και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σε όλες όμως τις περιπτώσεις η χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων πάνω από θαλάσσια επιφάνεια επηρεάζει την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα τους λόγω θαλάσσιας διάβρωσης και απαίτησης για καλύτερη ψύξη.

γ. Δυνατότητα εκτόξευσης και συλλογής.

Αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα στην χρήση αυτής της κατηγορίας συστημάτων. Ειδικά για συστήματα που χρησιμοποιούνται από πλωτά μέσα. Τα Μini UAV δεν απαιτούν χρήση κάποιο διαδρόμου απογείωσης – προσγείωσης, αντίθετα στις περισσότερες περιπτώσεις η εκτόξευση τους μπορεί να γίνει επιτόπου και από ένα πολύ μικρό σε έκταση χώρο όπως το ελικοδρόμιο ή το κατάστρωμα ενός πλοίου μεγέθους Φ/Γ ή Κ/Φ. Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα συγκριτικά με τα μεγαλύτερα σε μέγεθος UAV τα οποία απαιτούν κάποιο διάδρομο προσγείωσης/απογείωσης. Το πρόβλημα εμφανίζεται στον τρόπο συλλογής του αεροχήματος λόγω του μικρού σχετικά χώρου που είναι διαθέσιμος σε ένα πλοίο. Λύσεις στο πρόβλημα αυτό είναι η χρήση κατάλληλων διχτυών στην πρύμνη του πλοίου ή κάποιου ειδικού γάντζου ο οποίος είναι πτυσσόμενος για τα ΜUAV. Στην περίπτωση των VTOL ο χώρος που απαιτείται είναι πολύ μικρός με συνηθέστερη του ελικοδρομίου των πλοίων ή κάποιου καταστρώματος. Παράλληλα, για την αποθήκευση και συντήρηση του δεν απαιτείται ιδιαίτερα μεγάλος χώρος ούτε εξειδικευμένος εξοπλισμός. Σύμφωνα με μελέτη της T.Krupp Marine ένας πρακτικός τρόπος για χρήση και αποθήκευση-συντήρηση από πολεμικά πλοία στα οποία δεν είχε προβλεφθεί εξαρχής η χρήση τους, είναι η χρησιμοποίηση κατάλληλου κοντέινερ για φρεγάτες (Φ/Γ) τύπου ΜΕΚΟ και S. To κοντέινερ μεταφέρεται και τοποθετείται σε μία μονάδα ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες και περιέχει όλα τα υλικά συντήρησης και ελέγχου του συστήματος.

Επιχειρησιακή χρήση

H χρήση μη επανδρωμένων οχημάτων σε στρατιωτικές εφαρμογές δεν είναι τόσο πρόσφατη. Ξεκινάει σχεδόν εβδομήντα (70) χρόνια πριν από την Γερμανική Πολεμική Αεροπορία κατά τον Β΄ ΠΠ. Με την συνεχή εξέλιξη της τεχνολογίας πέραν των κλασσικών επιχειρήσεων ISR – συλλογής πληροφοριών, υπάρχουν πλέον και οπλισμένα UAV τα οποία χρησιμοποιούνται σε μία πληθώρα αποστολών.

Χειροκίνητη εκτόξευση mini UAV Puma από το ελικοδρόμιο πολεμικού πλοίου.

Η πρώτη τέτοιου είδους εκτεταμένη χρήση οπλισμένων UAV έγινε κατά τις πολεμικές Επιχειρήσεις OPERATION ENDURING FREEDOM και OPERATION IRAQI FREEDOM. Οι δοκιμές ξεκίνησαν μετά τα τρομοκρατικά χτυπήματα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 κατά τις επιχειρήσεις των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων στο Αφγανιστάν χρησιμοποιώντας το UAV Predator οπλισμένο με Κ/Β AGM-114 Hellfire. Ενδεικτικό της εκτεταμένης χρήσης των ανωτέρω συστημάτων είναι ότι από σύνολο 3600 διαφόρων τύπων Κ/Β που χρησιμοποιήθηκαν κατά την Επιχείρηση OPERATION ENDURING FREEDOM, περί τα 1600 έγιναν από UAV. Η κύρια αποστολή τους, πλην της υποστήριξης των χερσαίων μονάδων, ήταν ο εντοπισμός και η προσβολή στελεχών και εγκαταστάσεων του ISIS και της Αλ Κάιντα στο Ιράκ και το Αφγανιστάν αθόρυβα και με τις το δυνατόν λιγότερες απώλειες σε άμαχο πληθυσμό. Όμως πέραν των οπλισμένων UAV, σε γενικές γραμμές οι βασικές αποστολές που μπορούν τα UAV να πραγματοποιήσουν είναι οι παρακάτω:

1. ISR: Intelligence, Surveillance and Reconnaissance
2. C3: Command Control and Communications
3. FP: Force Protection

Πτυσσόμενος γάντζος περισυλλογής του UAV Integrator.κο

4. EW : Electronic Warfare και ειδικότερα υποκλοπές (SIGINT, COMINT, ΕLINT και IMINT) αλλά και παρεμβολές (Jamming)
5. ΤΗΑD: Theater Air and Missile Defense
6. SEAD: Suppression of Enemy Air Defense
7. CSAR: Combat Search and Rescue
8. ΜΕΤΟC : Meteorology and Oceanography
9. CN: Counter Narcotics
10. PsyOps: Psychological Operations
11. All Weather/Night Strike
12. Exercise Support

UAV στη Συρία

Ο συριακός εμφύλιος ανεξάρτητα από τις οικονομικές, πολιτικές και στρατηγικές του προεκτάσεις αποτελεί ένα μεγάλο πεδίο δοκιμών οπλικών συστημάτων και τακτικών στο χερσαίο αγώνα κυρίως. Μέχρι το 2011 και πριν τη δυναμική εμπλοκή της Ρωσίας ήταν μια σκληρή σύγκρουση ανάμεσα σε ένα απολυταρχικό καθεστώς και ένοπλες ομάδες με εμφανή χαρακτηριστικά ακραίου Ισλάμ στην οποία τα χρησιμοποιούμενα μέσα δεν ήταν τεχνολογικά εξελιγμένα. Η ρωσική εμπλοκή για την υποστήριξη του Προέδρου Άσσαντ όχι μόνο άλλαξε την μέχρι τότε διαμορφωθείσα ισορροπία αλλά δίνει την ευκαιρία στο Ρωσικό Στρατό να δοκιμάσει εκτεταμένα συστήματα υψηλής τεχνολογίας στην πράξη. Μεταξύ αυτών MUAV, VTOL UAV και UGV σε μάχες σε αγροτικές και αστικές περιοχές. Τα διεθνή ΜΜΕ συνήθως εστιάζουν την προσοχή τους στις ρωσικές αεροπορικές δυνάμεις στη βάση Humaymin στην περιοχή της Λατάκια και στην παρουσία του αεροπλανοφόρου Admiral Kuznetsov, στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τις επιχειρήσεις των ρωσικών δυνάμεων στη Συρία χρησιμοποιείται πολύ συχνά ο συνδυασμός Ε/Π Κa-52 Alligator και Mil Mi-28 με MUAV-VTOL UAV για προσβολή υψηλής αξίας κινούμενων στόχων.

Όμως, το βασικό όγκο των επιχειρήσεων έχουν στο έδαφος οι Ειδικές Δυνάμεις του Ρωσικού Στρατού οι οποίες και χρησιμοποιούν MUAV και VTOL UAV εκτεταμένα στις επιθετικές επιχειρήσεις τους σε περιοχές ελεγχόμενες από τους τζιχαντιστές.

Εκτός από την εκκαθάριση οίκων στον αστικό ιστό ένας άλλος τομέας χρήσης αυτών των συστημάτων είναι η κατάδειξη στόχων για προσβολή από αέρος. Η κατάδειξη δεν έχει στατική έννοια αλλά είναι δυναμική και συνεχόμενη μέχρι την άφιξη στο πεδίο των αεροσκαφών Sukhoi Su-25 ή των επιθετικών ελικοπτέρων Κa-52 Alligator και των Mil Mi-28 τα οποία εκτελούν την προσβολή. Επιπλέον σε αρκετές περιπτώσεις η επίθεση γίνεται με συνδυασμένα πυρά πυροβολικού και αεροπορικής κρούσης για την επίτευξη φονικότερου αποτελέσματος. Ανάλογα με το είδος του στόχου υφίσταται επίσης και η επιλογή των Κ/Β Cruise από πλοία του Ρωσικού Ναυτικού που πλέουν στην Ανατολή Μεσόγειο ή στη Κασπία Θάλασσα αλλά και από στρατηγικά βομβαρδιστικά όπως τα Tu-160. Δύο τύποι Κ/Β χρησιμοποιούνται συνήθως. Ο πρώτος είναι το Κ/Β KH101 το οποίο είναι ένα Air Launched Cruise Missile (ALCM), με κινητήρα turbofan, με μέγιστη εμβέλεια 5000 χιλιόμετρα και εκρηκτική κεφαλή 450kg. Θεωρείται υψηλής ακρίβειας Κ/Β, χρησιμοποιεί το σύστημα GLONASS (ρωσικό αντίστοιχο του GPS), καθοδήγηση με χρήση TV και σύστημα αποφυγής του ανάγλυφου της Γης.

Mini UAV και MALE (Medium Altitude Long Endurance) UAV της ρωσικής εταιρείας Forpost σε έκθεση αμυντικού υλικού και τα οποία χρησιμοποιούνται στη Συρία.

Κινείται με ταχύτητα 0,81 Mach, ύψος πτήσης 50 μέτρα πάνω από τη ξηρά ενώ έχει ακρίβεια μικρότερη από 10 μέτρα. Από τα πλοία και τα Υ/Β χρησιμοποιείται κυρίως το Κ/Β Sea Launched Cruise Missile (SLCM) Novator 3M14 Kalibr με κινητήρα turbojet, με μέγιστη εμβέλεια 2600 χιλιόμετρα και εκρηκτική κεφαλή 400kg. Κινείται με ταχύτητα 0,8 Mach, ύψος πτήσης 50 μέτρα πάνω από τη ξηρά ενώ έχει ακρίβεια μικρότερη 3 μέτρα.

Τη αρχική συλλογή των πληροφοριών κάνει ένα ή περισσότερα MUAV ή VTOL UAV το οποία πετούν στη περιοχή ενδιαφέροντος. Στη συνέχεια μέσω data link οι πληροφορίες μεταφέρονται σε πραγματικό χρόνο σε κάποιο επικοινωνιακό κέντρο και από εκεί μέσω δορυφορικών επικοινωνιών στη μονάδα ελέγχου του βλήματος Cruise. Η ανανέωση των στοιχείων είναι κι αυτή σε πραγματικό χρόνο, σημείο απαραίτητο για την επιτυχία της προσβολής.

Εκτόξευση K/Β Cruise SLCM Novator 3M14 Kalibr εμβέλειας 2600 χιλιομέτρων από κορβέτα του Ρωσικού Ναυτικού στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δορυφορική εικόνα Airbus Defence and Space imagery (CNES 2016, Distribution Airbus DS / IHS Markit) στις 26 Μαρτίου 2016. Διακρίνονται ένα μεταφορικό αεροσκάφος, ένα Ε/Π Κa-52 Alligator και ένα UAV τύπου Forpost με το Hangar από όπου γίνεται ο έλεγχος του.

Μini και VTOL UAV

Η επιλογή UAV ως οργανικό μέσο για τις μονάδες επιφανείας του ΠΝ μπορεί να ανήκει στην κατηγορία των Μini ή VTOL με καθένα από αυτά να έχει διαφορετικά πλεονεκτήματα – μειονεκτήματα και χαρακτηριστικά. Τα mini UAV θεωρούνται μια οικονομική λύση συγκριτικά με τις μεγαλύτερες κατηγορίες συστημάτων όπως τα MALE (Medium Altitude Long Endurance) και τα HALE (High Altitude Long Endurance). Όμως, λόγο φυσικών περιορισμών το φορτίο που φέρουν είναι μικρό με αποτέλεσμα τα επιχειρησιακά τους χαρακτηριστικά να είναι περιορισμένα. Να σημειώσουμε όμως ότι αυτό δεν μειώνει την επιχειρησιακή τους αξία καθώς αποτελούν μια πρακτικά εύκολη και οικονομική λύση για απόκτηση πληροφοριών και για επιτήρηση σε πραγματικό χρόνο χωρίς να απαιτείται ειδική προετοιμασία. Υπό μία έννοια αυτής της κατηγορίας τα UAV ανήκουν στα λεγόμενα Tactical UAV.

Το UAV Scan Eagle το οποίο χρησιμοποιείτε ήδη από το Αμερικανικό και το Καναδικό Ναυτικό και έχει καταγράψει περισσότερες από 830.000 ώρες πτήσης παγκοσμίως. Έχει χρησιμοποιηθεί και στη Συρία.

Αντιπροσωπευτικό δείγμα είναι το Scan Eagle της αμερικανικής εταιρείας Boeing με διάρκεια αποστολής μεγαλύτερη των 20 ωρών. Χρησιμοποιεί ένα μικρό ηλεκτρικό καταπέλτη για την εκτόξευση του και ένα γάντζο για την περισυλλογή του.

Τα VTOL UAV αποτελούν μια κατηγορία η οποία αναπτύχθηκε τα τελευταία 10 – 15 χρόνια. Αρχικά αντιμετώπισαν διάφορα τεχνολογικά προβλήματα κυρίως ευστάθειας και πλοϊμότητας. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις περιπτώσεις όπου η διαθεσιμότητα χώρου είναι περιορισμένη όπως ένα πολεμικό πλοίο ή σε αστικό περιβάλλον. Επιπλέον η ραγδαία βελτίωση των μεταλλικών κραμάτων δίνει την δυνατότητα για κατασκευές ανθεκτικές και μικρού βάρους. Λόγω των χαρακτηριστικών τους θεωρούνται οι καλύτερες πλατφόρμες για αποστολές ISR και αποστολές υποκλοπών τακτικών επικοινωνιών.

Διεθνής πρακτική

Η χρήση Μini και VTOL UAV ως οργανικά μέσα ναυτικών μονάδων δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο. Ήδη έχει υιοθετηθεί από διάφορες χώρες οι οποίες αντιμετωπίζουν προβλήματα ασφάλειας παρόμοια με τα δικά μας. Αναλύονται εσκεμμένα δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα, το Κινεζικό Ναυτικό και το Σουηδικό Ναυτικό διότι τόσο η Κίνα όσο και η Σουηδία πρέπει να επιτηρήσουν και να προστατέψουν θαλάσσιες περιοχές με πολλά κοινά στοιχεία με το Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.

Πολεμικό Ναυτικό της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας

Το σύνολο των Κινεζικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΚΕΔ) χρησιμοποιεί σε όλο και μεγαλύτερους αριθμούς μη επανδρωμένα συστήματα μεταξύ των οποίων και τα UAV. Κυρίως όμως η Πολεμική Αεροπορία και το Πολεμικό Ναυτικό παραλαμβάνουν τα τελευταία χρόνια πιο εξελιγμένα μοντέλα για εκτέλεση αποστολών όπως η αναγνώριση, η επιτήρηση, η υποκλοπή επικοινωνιών και ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών, η στοχοποίηση, η καταστολή εχθρικής αεράμυνας και η ναυτική κρούση. Πολλά από αυτά τα UAV έχουν εμφανείς ομοιότητες με τα αντίστοιχα αμερικανικά αν και τα χαρακτηριστικά τους δεν είναι εφάμιλλα. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται συχνά UAV με εξειδικευμένο ναυτικό επιχειρησιακό προφίλ και οπλισμό. Το Κινεζικό Ναυτικό επίσης πρωτοπορεί και στην χρήση VTOL UAV όπως το S-100 (διαστάσεις , μήκος 10.2 feet (3.11 meters), ύψος 3,6 feet (1.11 meters), και πλάτος 4.06 feet (1.24 meters)) με αρκετά υψηλές επιδόσεις ISR. Κυρίως χρησιμοποιείτε από μονάδες επιφανείας μεγέθους κορβέτας όπως οι Type-056 και οι Φ/Γ Type-054 και 054Α. Εκτιμάται ότι κάθε πλοίο αυτής της κατηγορίας φέρει τουλάχιστον δύο τέτοια συστήματα ενώ χρησιμοποιούνται πολύ συχνά σε ασκήσεις. Αν και η αγορά τους έγινε το 2010 από την Σουηδική εταιρεία Schiebel έχουν υπάρξει αρκετές εγχώριες βελτιώσεις του. Η κύρια επιχειρησιακή χρήση αυτών των συστημάτων γίνεται στην Νότια Σινική Θάλασσα όπου η Κίνα αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα με τα γειτονικά κράτη της περιοχής όπως την ΑΟΖ καθώς και διαφιλονικούμενα νησιά. Η θάλασσα αυτή είναι μία σχεδόν κλειστή θάλασσα, η οποία αποτελείται από τέσσερα αρχιπελάγη: το Prata (Donsha), το Paracel (Xisha), το Spratly (Nansha) και το Macclesfield Bank (Zhongsha) και μεγάλο αριθμό υφάλων και μικρονήσων. Περιβάλλεται από εννιά χώρες, οι οποίες έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα και διεκδικούν οι περισσότερες μια σειρά από νησιά και υφάλους με ιδιαίτερο οικονομικό ενδιαφέρον, καθώς πιστεύεται ότι κρύβουν τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το VTOL UAV S-100 έχει διαστάσεις, μήκος 3.11 μέτρα, ύψος 1.11 μέτρα, και πλάτος 1.24 μέτρα φέρεται από τις κορβέτες Type 056 (OPV) και τις Φ/Γ Type 054A του Κινεζικού Ναυτικού, www.navalanalyses.com

Τα νησιά αυτά είναι τα Paracels, τα οποία έφεραν επανειλημμένως σε σύγκρουση την Κίνα με το Βιετνάμ, τα νησιά Spratlys τα οποία διεκδικούν η Μαλαισία, οι Φιλιππίνες, το Μπρούνεϊ, η Κίνα και το Βιετνάμ, και ο ύφαλος Scarborough, βορειανατολικά των Spratlys, τον οποίο διεκδικούν οι Φιλιππίνες και η Κίνα.

⦁ Η Κίνα θεωρεί αυτή την περιοχή ως ένα γεωπολιτικό κενό το οποίο εύκολά μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους εχθρούς της εναντίον της. Αυτό στηρίζεται και σε ιστορικά δεδομένα καθόσον τα εκατό τελευταία χρόνια δέχτηκε επτά φορές εισβολή από ξένα στρατεύματα από τη θάλασσα, τις περισσότερες από τις οποίες πέρασαν από τη Νότιο Κινεζική Θάλασσα ή την χρησιμοποίησαν για αυτό το σκοπό. Επιπλέον, η θάλασσα αυτή χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένως από τους εχθρούς της Κίνας ως περιοχή από όπου μπορούσαν να ελέγχουν την ευρύτερη περιοχή της Νότιο-Ανατολικής Ασίας και τους θαλάσσιους δρόμους του εμπορίου. Για παράδειγμα οι Γάλλοι τον περασμένο αιώνα από τις αποικίες τους στην περιοχή, οι Αμερικανοί από τις βάσεις τους στο Subic Bay στις Φιλιππίνες ή οι Σοβιετικοί από το Cam Rahn Bay στο Βιετνάμ, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

VTOL UAV S-100 σε χρήση ως οργανικό μέσο Φ/Γτ.054Α του Κινεζικού Ναυτικού στην Νότια Σινική Θάλασσα κατά τη διάρκεια άσκησης.

Βασιλικό Ναυτικό της Σουηδίας

Το Σουηδικό Ναυτικό είναι μια ναυτική δύναμη εξαρχής και εξολοκλήρου προσανατολισμένη σε αποστολές sea denial. Αυτό αντικατοπτρίζεται στα σκάφη που διαθέτει τα οποία είναι μικρά, ταχύτατα και εξοπλισμένα με Κ/Β, πυροβόλα και τορπίλες προκειμένου να μπορούν να εκμεταλλευτούν αποτελεσματικά τον γεωγραφικό παράγοντα (φιόρδ και νησιά). Επιπλέον, δίνει μεγάλη έμφαση στην ανάπτυξη των επάκτιων συστοιχιών Κ/Β και ισχυρού πυροβολικού για την προσβολή των εχθρικών στόχων επιφανείας. Για να επιτευχθεί όμως αυτό απαιτείται ένα πλέγμα από αισθητήρες ώστε να λαμβάνονται πληροφορίες συνεχώς μέρα και νύχτα. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και συστήματα όπως τα VTOL UAV Apid 60 της Saab τα οποία φέρονται οργανικά από τις κορβέτες κλάσης Visby. Αυτά τα συστήματα μπορούν να εκπληρώσουν μια σειρά αποστολών όπως επιτήρηση, εντοπισμό ναρκών, κατάδειξη στόχων, παρακολούθηση, υποκλοπές και αναμετάδοση πληροφοριών και έχουν διάρκεια αποστολής 3-6 ώρες με μέση ταχύτητα πτήσης 90 χλμ/ωρα.

VTOL UAV Apid 60 στο κατάστρωμα μιας Σουηδικής κορβέτας κλάσης Visby.

H Σουηδία έχει καλλιεργήσει μεθοδικά ένα φιλειρηνικό προφίλ χωρίς να έχει, φαινομενικά τουλάχιστον, εχθρικές χώρες γύρω της. Παράλληλα, ακολουθεί μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική χωρίς να ταυτίζεται με το ΝΑΤΟ ή τη Ρωσία. Για να μπορεί να διατηρεί αυτή της την ανεξαρτησία διατηρεί καλά εκπαιδευμένες Ένοπλες Δυνάμεις εξοπλισμένες με σύγχρονα μέσα. Επιπλέον για την αμυντική της διάταξη στηρίζεται στην εκμετάλλευση του γεωγραφικού ανάγλυφου της ενώ για τις θαλάσσιες επιχειρήσεις επιμένει στην απόκρυψη και την προσβολή του εχθρού αποφεύγοντας την ανοιχτή θάλασσα. Λόγω της ύπαρξης μεγάλου αριθμού νήσων και βραχονησίδων (αντίστοιχα με την Ελλάδα) διατηρεί μεγάλο αριθμό αμφίβιων δυνάμεων καταδρομών για γρήγορη και ισχυρή επέμβαση. Σε όλες τις τελευταίες ασκήσεις οι μονάδες αυτές χρησιμοποιούν Μini και VTOL UAV είτε ως οργανικό μέσο είτε μέσω της συνδρομής του Σουηδικού Ναυτικού. Επιπλέον, πέραν των αμφίβιων δυνάμεων, το Σουηδικό Ναυτικό προτίθεται να χρησιμοποιήσει τα VTOL UAV Apid 60 για αποστολές κατάδειξης στόχων , εντοπισμού ναρκών και ως επικοινωνιακό αναμεταδότη στα υπό σχεδίαση και κατασκευή σκάφη.

Καλλιτεχνική απεικόνιση του νέου σκάφους της SAAB MCMV 60 για το Σουηδικό Ναυτικό το οποίο θα φέρει δύο οργανικά VTOL UAV Apid 60 σε αποστολές επιτήρησης , κατάδειξης στόχων και εντοπισμού ναρκών.

Mini και VTOL UAV στο Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο

Από τη γενική λίστα αποστολών των UAV σχεδόν το σύνολο της έχει εφαρμογή στην περίπτωση του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου με κάποιες παραδοχές λόγω καιρικών συνθηκών. Οι πιθανές αποστολές που αναλύονται παρακάτω αφορούν όλο τον χώρο του ελληνικού αρχιπελάγους σε διακλαδική διάσταση. Δεν είναι οι μοναδικές καθώς η επιχειρησιακή και τακτική κατάσταση είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Φυσικά, ανάλογες μπορούν να πραγματοποιηθούν τόσο στην περιοχή της Κύπρου όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

α. Επιχειρήσεις ISR – Συλλογής Πληροφοριών. Τέτοιου είδους επιχειρήσεις συλλογής πληροφοριών είναι εξαιρετικά σημαντικές τόσο κατά την ειρηνική περίοδο αλλά ιδιαιτέρως σε περίοδο έντασης ή πολέμου. Με την χρήση οργανικών UAV μπορούν πολύ εύκολα και οικονομικά να καλυφθούν περισσότερες από μία περιοχές επιτήρησης ταυτόχρονα, αφού το πλοίο – φορέας μπορεί να περιπολεί σε μία περιοχή και το UAV σε μία διαφορετική ταυτόχρονα. Επιπλέον, περισσότερες περιοχές μπορούν να καλυφθούν αν περισσότερα UAV χρησιμοποιούνται ανεξάρτητα για αποστολές ISR από το ίδιο πλοίο – φορέα ή από κάποιο Ναυτικό Παρατηρητήριο (ΝΠ). Παράλληλα, μπορούν να επιτηρηθούν βραχονησίδες και «ευαίσθητες» παράκτιες περιοχές των ελληνικών νήσων στις οποίες υπάρχει πιθανότητα για εκδήλωση αποβατικής ενέργειας.

Εικόνα από IR camera UAV με παρακολούθηση κίνησης αποβατικών μονάδων σε πραγματικό χρόνο κατά την διάρκεια άσκησης. Διακρίνονται εύκολα τα οχήματα και τα τεθωρακισμένα των αποβατικών δυνάμεων.

Επιπρόσθετα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την επιτήρηση κρίσιμων εγκαταστάσεων σε νησιωτικές περιοχές ως μέτρο επαύξησης των μέτρων προστασίας. Λόγω της μικρής απόστασης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου από τα μικρασιατικά παράλια ο παράγων χρόνος είναι εξαιρετικά κρίσιμος για την επιτυχή άμυνα αυτών. Επομένως, η συνεχή παρακολούθηση των θαλασσίων συνόρων για τυχόν επιθετικές κινήσεις, για συγκέντρωση αποβατικών δυνάμεων είναι μεγάλης σημασίας ενώ η παρακολούθηση κρίσιμων και στρατιωτικών και πολιτικών εγκαταστάσεων μπορεί να αποτρέψει δυσάρεστες εκπλήξεις από δολιοφθορές. Η μεταφορά των πληροφοριών θα γίνεται μέσω TDLs και σε πραγματικό χρόνο δίνοντας πλήρη, λεπτομερή και ξεκάθαρη εικόνα στα ανώτερα κλιμάκια της διοίκησης.

β. Αύξηση της περιοχής επιτήρησης. Είναι δεδομένο ότι οι μικρότερες μονάδες επιφανείας στερούνται των ηλεκτρονικών συστημάτων των μεγαλύτερων σκαφών και συνεπώς και των αντίστοιχων ικανοτήτων. Επομένως, με δεδομένη την οικονομική συγκυρία, που περιορίζει την δυνατότητα ναυπήγησης νέων σύγχρονων μονάδων, η επιλογή της χρήσης οργανικών UAV κατάλληλου μεγέθους από Κ/Φ και ΠΠ είναι εφικτή και χωρίς ρίσκο.

VTOL UAV S-100 σε χρήση από τα σκάφη OPV του Γαλλικού Ναυτικού (Marine Nationale) κλάσης Gowind.

Την επιλογή αυτή έκανε πρόσφατα το Γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό αποκτώντας τρία συστήματα mini UAV RQ-V 20B PUMA με πολύ υψηλές δυνατότητες (βάρος μόλις 6Kg, EO και IR κάμερα, εμβέλεια περί τα 20 χιλιόμετρα, διάρκεια αποστολής 3 ώρες, ύψος πτήσης 152 μέτρα και χειροκίνητη εκτόξευση) προς επαύξηση των επιχειρησιακών του ικανοτήτων. Ειδικά, σε ένα περιβάλλον «κορεσμένο» όπως το Αιγαίο στο οποίο συνυπάρχουν πολλά εμπορικά σκάφη, σκάφη αναψυχής, σκάφη αλιείας αλλά και πολεμικά η απόκτηση ξεκάθαρης εικόνας είναι καίριας σημασίας αφού θα αποτρέψει «παρερμηνείες» ενώ θα αποδεσμεύσει πολύτιμα συστήματα (ελικόπτερα, αεροσκάφη) σε άλλες περισσότερο απαιτητικές αποστολές. Παράλληλα, αποτελεί ένα οργανικό UAV ιδανική λύση για την επιτήρηση εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου εντός της ελληνικής ΑΟΖ από τα περιπολικά σκάφη του ΠΝ.

γ. Συνδρομή στις επιχειρήσεις του Στρατού Ξηράς (ΣΞ). Στο απαιτητικό περιβάλλον επιχειρήσεων του ελληνικού αρχιπελάγους η συνεργασία μεταξύ ΠΝ και ΣΞ είναι καθοριστικής σημασίας σε περίοδο κρίσης – πολέμου για την άμυνα του νησιωτικού μας χώρου. Η συνεργασία αυτή έχει πολλές εκφάνσεις όπως σε επιχειρήσεις ανακατάληψης βραχονησίδας, στοχοποιήσης εχθρικών αποβατικών και αεροαποβατικών δυνάμεων, επιτήρηση περιοχών ενδιαφέροντος κ.α. Όλα τα παραπάνω παραδείγματα απαιτούν λεπτομερείς πληροφορίες και μάλιστα αν είναι δυνατόν σε πραγματικό χρόνο. Λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά των νησιωτικών περιοχών θα πρέπει να διαθέτουμε όσο τον δυνατόν περισσότερες πηγές πληροφοριών και όσο τον δυνατόν περισσότερα διαθέσιμα συστήματα για τον σκοπό αυτό. Παράλληλα, με τη χρήση για παράδειγμα UAV από ένα σκάφος τύπου Κ/Φ κατά την διάρκεια επιχείρησης ανακατάληψης βραχονησίδας μπορούμε να λαμβάνουμε τις απαραίτητες πληροφορίες χωρίς να τίθεται σε άμεσο κίνδυνο το ίδιο το σκάφος και η αποστολή συνολικά. Ακόμα και αν οι εχθρικές δυνάμεις καταρρίψουν το χρησιμοποιημένο UAV, πράγμα εξαιρετικά δύσκολο λόγω μεγέθους, αυτό δεν μπορεί να σημαίνει ακύρωση της επιχείρησης ενώ το κόστος σε ανθρώπινες ζωές αλλά και σε χρήμα είναι μηδενικό.

Άσκηση ανακατάληψης μικρονήσου από τους Royal Marines του Σουηδικού Ναυτικού.

Παράλληλα, το UAV μπορεί εύκολα και σχεδόν άμεσα να αντικατασταθεί για να συνεχιστεί η αποστολή. Η συνδρομή όμως του ΠΝ μέσω του UAV στο συγκριμένο παράδειγμα δεν περιορίζεται μόνο στις αρχικές πληροφορίες οι οποίες θα καθορίσουν και τυχόν αλλαγές στο τακτικό και επιχειρησιακό πλάνο των μονάδων του ΣΞ που επιβαίνουν στο πλοίο-φορέα του συστήματος. Αντίθετα, κατά την εξέλιξη μιας τέτοιου είδους επιχείρησης και με την συνεχή μεταφορά εικόνας από το UAV στο πλοίο φορέα από εκεί στο κέντρο επιχειρήσεων μέσω TDLs, μπορεί να γίνει αλλαγή και προσαρμογή του τακτικού σχεδίου χωρίς απώλειες εφαρμόζοντας μιας μορφής δικτυοκεντρικού πολέμου.

«Ή ΘΑ ΒΡΟΥΜΕ ΚΑΠΟΙΟ ΔΡΟΜΟ Η ΘΑ ΤΟΝ ΦΤΙΑΞΟΥΜΕ», Αννίβας

Τα τελευταία χρόνια η εισαγωγή της τεχνολογίας των UAV στις ναυτικές επιχειρήσεις είναι δεδομένη επηρεάζοντας τον τρόπο διεξαγωγής αυτών όπως τις ξέραμε μέχρι σήμερα. Μια σειρά από ναυτικά συμμαχικών χωρών τα χρησιμοποιούν κυρίως ως οργανικά μέσα επιτήρησης αποδεσμεύοντας άλλα μέσα όπως τα Ε/Π για περισσότερο εξειδικευμένες επιχειρήσεις (ανθυποβρυχιακή δράση). Παρά τους περιορισμούς των συστημάτων εξαιτίας των χαρακτηριστικών τους, είναι δεδομένο ότι μπορούν να αυξήσουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των μονάδων επιφανείας του ΠΝ και των ΝΠ με πολύ χαμηλό κόστος συγκρινόμενο με μεγαλύτερου μεγέθους UAV ή νέες μονάδες και με ελάχιστο τεχνολογικό ρίσκο. Το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό αποτελεί παραδοσιακά όπλο των καινοτομιών εντάσσοντας στις δυνάμεις του συστήματα όπως τις ΤΠΚ και τα Υ/Β τ.209 για πρώτη φορά σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι λοιπόν καιρός να εκπλήξει ξανά «εχθρούς και φίλους» αυξάνοντας την επιχειρησιακή του αποτελεσματικότητα στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
www.Globalsecurity.org
www.ptisidiastima.com/egypt-to-buy-rq-20b
www.defenseindustrydaily.com/digital-raven-up-to-666m-to-aerovironment-for-uav-upgrades-06050/
www.avinc.com/uas/view/puma
www.naval-technology.com/projects/rq-20b-puma-ae-small-unmanned-aircraft-system-uas/
www.rast.org
DRDC Toronto Scientific Authority Dr. Ming Hou. March 2004. Project Support Services for the Operational Mission and Scenario Analysis for Multiple UAVs/UCAVs Control from Airborne Platform, Summary Report
Micro Air Vehicles for Optical Surveillance William R. Davis, Jr., Bernard B. Kosicki, Don M. Boroson, and Daniel F. Kostishack, VOLUME 9, NUMBER 2, 1996 THE LINCOLN LABORATORY JOURNAL.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

*Ο Πλωτάρχης Εμμανουήλ Μουρτζάκης ΠΝ γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1979. Το 1998 εισήλθε στην Σχολή Ναυτικών Δοκίμων όπου αποφοίτησε ως Μάχιμος Σημαιοφόρος. Έχει υπηρετήσει σε Φ/Γ και Υ/Β καθώς και ως Ύπαρχος σε Π/Φ του ΑΣ. Έχει αποφοιτήσει από ολα τα προβλεπόμενα για τον βαθμό του Σχολεία καθώς και απο την Ναυτική Σχολή Πολέμου με Άριστα. Εχει διατελέσει Επιτελής της Ελλάδας στην έδρα του ΟΗΕ στο Λίβανο συγκεκριμένα, στο UN Joint Operations Center/NOC/Naqoura-South Lebanon. Την παρούσα περίοδο υπηρετεί στην Διοίκηση Φρεγατών ως Επιτελής. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού Διπλώματος Σπουδών του Τμήματος Ψηφιακών Συγκροτημάτων και Πανεπιστημίου Πειραιά (2009), Master in Science in Electrical Engineering Naval Postgraduate of Monterey California USA (2013) και Μεταπτυχιακού Diploma CEDES του Τμήματος Γεωπολιτικών και Διπλωματικών Σπουδών του Γαλλικού Ινστιτούτου υπο την αιγίδα της Γαλλικής Πρεσβείας (2014). Γνωρίζει άπταιστα Αγγλικά, Ιταλικά, και λίγα Αραβικά. Είναι παντρεμένος και έχει μία κόρη.

4 Σχόλια

  1. Gunner

    To ΠΝ πρέπει να αποκτήσει ΜΕΑ που θα εξοπλίσουν αν είναι δυνατόν όλα τα πλοία του, από ΚΦ μέχρι ΑΓ.

    MEA όπως το Scaneagle μπορούν να εκτοξευθούν και να ανακτηθούν από μικρά σκάφη αυτό της αμερικάνικης ακτοφυλακής.

    To USN το εκτόξευσε από σκάφη MK V των SEALs

    Πέραν των ΜΕΑ, θα μπορούσαμε να σκεφτούμε το ενδεχόμενο χρήσης περιφερόμενων πυρομαχικών από τα πλοία μας. Διάφοροι κατασκευαστές ήδη προσφέρουν λύσεις

    Απάντηση
  2. Ranger

    Εξαιρετικό άρθρο συγχαρητήρια στον αρθρογράφο!

    Είναι αλήθεια ότι τόσο το ΠΝ όσο και ο ΕΣ και η ΠΑ έχουν μείνει πολύ πίσω στην χρήση UAV.

    Ισως η καλύτερη περίπτωση να είναι μεταχειρισμένα συστήματα από ΗΠΑ όπως RQ11 για τον ΕΣ, Scaneagle για το ΠΝ και RQ 7 για την ΠΑ (αντίστοιχο του Πήγασος).

    Μελλοντικά θα μπορούσαμε να δούμε πιο εξελιγμένα συστήματα όπως τα RQ12 για τις ΕΔ, RQ 20 και το πολύ ενδιαφέρον V BAT για το ΠΝ.

    Ακόμα δεν θα ήταν άσχημη ιδέα να αποκτήσουμε τεχνογνωσία μέσω κάποιας συμπαραγωγής για πολιτικά UAV όπως τα THREOD EOS της πυροσβεστικής.

    Απάντηση
  3. FOX

    Τα σκάφη στην τελευταία φωτογραφία ειναι Φιλανδικά όχι Σουηδικά και ειναι ανώτερα από CB90

    Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: