Turkish genealogy database fascinates, frightens Turks

Image by Hugo Goodridge/Al-Monitor

This article was first published in al-monitor.com

by Fehim Tastekin

[dropcap size=small]D[/dropcap]uring the days when Turkey still hoped to join the European Union, its people were becoming willing to question their ethnic and religious ancestry. Since then, the country has reverted to a time when people were disgraced and denigrated, with the government’s blessings, as “crypto-Armenians.”

Hrant Dink was the editor of the Armenian-language newspaper Agos in 2004 when he wrote that Sabiha Gokcen, the first female military pilot of the Turkish Republic, was of Armenian parentage. Because of this and other articles he penned, Dink found himself the subject of investigation by the Justice Ministry. He was assassinated in 2007 for reasons thought to be related to his strong support for Armenian causes.

Dink’s story illustrates why population registers in Turkey were kept secret until recently. The topic has always been a sensitive issue for the state. The confidentiality of data that identifies people’s lineage was considered a national security issue.

There were two main reasons for all this secrecy: to conceal that scores of Armenians, Syriacs, Greeks and Jews had converted to Islam, and to avoid any debate about “Turkishness.” Its definition, “anyone who is attached to the Turkish state as a citizen,” was enshrined in the constitution as part of the philosophy of Mustafa Kemal Ataturk, the founding father of the Turkish Republic and its first president.

For a long time, the official policy was that Turks formed a cohesive ethnic identity in Turkey. But less than two weeks ago, on Feb. 8, population registers were officially opened to the public via an online genealogy database. The system crashed quickly under the demand. Some people who had always boasted of their “pure” Turkish ancestry were shocked to learn they actually had other ethnic and religious roots.

On the darker side, comments such as Crypto-Armenians, Greek and Jews in the country will now be exposed” and “Traitors will finally learn their lineage” became commonplace on social media.

Genealogy has always been a popular topic of conversation in Turkish society, but also a tool of social and political division. Families often acknowledged in private that their lineage was Armenian or that a long-dead relative was a convert to Islam, but those conversations were kept secret. Being a convert in Turkey carried a stigma that could not be erased.

Ethnic Armenian columnist Hayko Bagdat told Al-Monitor, “During the 1915 genocide, along with mass conversions, there were also thousands of children in exile. Those who could reach foreign missionaries were spirited abroad. Some were grabbed by roaming gangs during their escape and made into sex slaves and laborers. The society is not yet ready to deal with this reality. Imagine that a man who had served as the director of religious affairs of this country [Lutfi Dogan] was the brother of someone who was the Armenian patriarch [Sinozk Kalustyan].”

He went on, “Kalustyan, who returned to Turkey from Beirut in 1961, was remembered as a saint in the Turkish Armenian Patriarchate and as someone who had served in the most difficult times after 1915. During the genocide, his mother sent the children away and converted to Islam. Later she married [a man called] Dogan, who was of high social standing, and had two girls and a boy. The boy was Lutfi Dogan. When the mother, who was then with the Nationalist Action Party branch in Malatya province, died, his uncle came in priest garb from Beirut to attend the funeral. Nobody could say anything.”

The mindset of society was starkly clear when President Recep Tayyip Erdogan once complained, “We are accused of being Jews, Armenians or Greeks.”

There were those who feared that data obtained from population registers could be used to stigmatize the famous and used for political lynching campaigns. After the database went down, they spoke out against its restoration. One of them was Tayfun Atay, a columnist for Turkey’s daily Cumhuriyet.

“I was advised in a friendly manner not to admit that I am a Georgian. That was the lightest form of pressure. What about those who risk learning they are of Armenian ancestry or a convert? Just think: You think you are a red-blooded Turk but turn out to be a pure-blood Armenian. Imagine the societal repercussions,” he wrote Feb. 12.

As the debate raged, the system suddenly came back online Feb. 14.

Many Turks are questioning the timing of making this information available.

“If they had done this a few years ago when we were [becoming more tolerant], conspiracy theories would not have been as strong as today, when the state behaves as though we are in a struggle for existence. This is how Turkey reinvigorates the spirit of the Independence War” to inspire patriotism and pro-government thinking, journalist Serdar Korucu told Al-Monitor.

Those who oppose the system fear that a society already in a morass of racism will sink into it even further. Others, however, say that though reality might be shocking, couldn’t it be useful in eradicating racism?

“Yes, definitely. Everyone in Turkey is curious about their ancestry. That is a fact,” Korucu responded. “Why is facing reality so hard?” He said of the Sabiha Gokcen story, “That turned the country upside down.”

Korucu believes data confidentiality is essential to prevent population registers from being misused as instruments of political defamation, but warned, “The state organs already know everything about us.”

In 2013, Agos reported that the government was secretly coding minorities in population registers: Greeks were 1, Armenians were 2 and Jews were 3. The covert classification of religious minorities was met with wide outrage.

What’s worse is these facts emerge when it is time for a young man for report to military conscription. In short, there are those who know us better than we do. So why not tell us about it?” Korucu asked.

“Population registers are dangerous. That is why Hrant Dink was murdered,” the columnist Bagdat noted. “The director of the Genocide Museum in Yerevan told a delegation from Turkey [about] the three most-discussed issues by those who were able to escape. Armenians first tell us about the Muslims who helped them escape the genocide, then the Armenians who betrayed them and only then do they narrate their catastrophe. If we make public the names of Armenians who were forced to convert to Islam, their grandchildren will be in danger today.” 

He added, “This is how the situation is after 100 years: The Turkish state asked us to accept being Turks. Fine, let me say I am a Turk. Will I be given a public job? No. When I say, ‘No, I am an Armenian,’ I am treated as a terrorist. Nothing has changed. Opening of the population registers means nothing to me. How can we forget Yusuf Halacoglu, the director of the Historical Society of Turkey in 2007, who had bluntly threatened, ‘Don’t make me angry. I have a list of converts I can reveal down to their streets and homes.’ These words, by this man who later became a politician in the Nationalist Action Party, were a threat to Turkish politics.”

Is the information in the now publicly accessible registers complete?

Another ethnic Armenian, journalist Yervant Ozuzun, has doubts. ”We don’t know if anything changed. We know ethnic origins were marked with different codes in the register. We as Armenians were code No. 2. Has this changed? I don’t think so.”

Government officials aren’t saying one way or the other.

Οι αποκαλύψεις μιας βάσης γενεαλογικών δεδομένων τρομάζει τους Τούρκους και προκαλεί κρίση εθνικής και θρησκευτικής ταυτότητας

[dropcap size=small]Σ[/dropcap]τις 8 Φεβρουαρίου αλλά και τις ημέρες που ακολούθησαν μια μεγάλη έκπληξη περίμενε πάρα πολλούς Τούρκους. Για πρώτη φορά είχαν τη δυνατότητα να ενημερωθούν on line για την εθνική και θρησκευτική ταυτότητα των προγόνων τους και άρα για την καταγωγή τους, τις ρίζες τους, την κληρονομιά τους. Κάπως έτσι, πολλοί ανακάλυψαν πως δεν είναι «γνήσιοι» Τούρκοι όπως υπερηφανεύονταν αλλά και πως η Τουρκία δεν έγινε αίφνης στις αρχές του περασμένου αιώνα, όπως κάποιοι θέλουν, μια χώρα με απόλυτα συνεκτική εθνική ταυτότητα. Αντιθέτως, πολλοί Τούρκοι, έμαθαν πως παππούδες και γιαγιάδες τους είναι Έλληνες, Αρμένιοι, Εβραίοι κ.α.

Εάν αυτό είχε γίνει την περίοδο που η Τουρκία εξακολουθούσε να ελπίζει στην ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ο λαός της φαινόταν κάποιος πιο ανοιχτός σε θέματα που αφορούσαν την εθνική και θρησκευτική ταυτότητα, ίσως να μην συνέβαιναν όσα ακολούθησαν την 8η Φεβρουαρίου (ίσως βέβαια και τα αρχεία να μην είχαν ανοίξει ποτέ, αφού και η κίνηση αυτή εξυπηρετεί ίσως άλλους σκοπούς). Σήμερα όμως οι συζητήσεις για τους «προδότες» και τους «κρυπτοαρμένιους» επιστρέφουν.

Μια αναδρομή στο πρόσφατο παρελθόν

Πόσο σημαντικές όμως είναι για την τουρκική κοινωνία αυτές οι αποκαλύψεις του παρελθόντος; Ας απαντήσουμε με μια σύντομη ιστορία…

Ο Χραντ Ντινκ ήταν συντάκτης της αρμενικής εφημερίδας Agos το 2004, όταν έγραψε ότι η Σαμπίχα Γκοκσέν, η πρώτη γυναίκα πιλότος στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις ήταν αρμενικής καταγωγής. Εξαιτίας αυτού, αλλά και άλλων άρθρων που έγραψε, το υπουργείο Δικαιοσύνης διεξήγαγε έρευνα για τις δραστηριότητές τους και τελικά το 2007 δολοφονήθηκε. Το κίνητρο της δολοφονίας εκτιμάται πως συνδέεται με την ισχυρή υποστήριξη που παρείχε στους Αρμένιους.

Η ιστορία του Ντινκ, όπως υποστηρίζει σε ρεπορτάζ του στο Al Monitor o δημοσιογράφος Φεχίμ Ταστεκίν, «εξηγεί» και τους λόγους για τους οποίους μέχρι σήμερα τα στοιχεία σχετικά με την απογραφή πληθυσμού και εγγραφής στα δημοτολόγια της Τουρκίας, παραμένουν μυστικά καταδεικνύοντας πως το συγκεκριμένο θέμα είναι ιδιαίτερα «ευαίσθητο» για το κράτος. Συγκεκριμένα, τα δεδομένα που αφορούν των γενεαλογία των πολιτών της Τουρκίας, ήταν χαρακτηρισμένα ως εμπιστευτικά και το όλο θέμα έχει χαρακτηριστεί ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Για όλη αυτή την μυστικότητα υπήρχαν δύο βασικοί λόγοι: αφενός να μην αποκαλυφθεί ότι πάρα πολλοί Αρμένιοι, Σύριοι, Έλληνες και Εβραίοι είχαν ασπαστεί το Ισλάμ και αφετέρου για να αποφευχθεί οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με την «τουρκικότητα» των πολιτών της χώρας. Αυτή η «τουρκικότητα» ορίζεται με τη φράση «όποιος συνδέεται με το τουρκικό κράτος είναι πολίτης» και κατοχυρώνεται στο σύνταγμα της χώρας ως μέρος της φιλοσοφίας του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας και πρώτου Προέδρου της.

Για πολύ καιρό, η επίσημη πολιτική ήταν ότι οι Τούρκοι σχημάτισαν μια συνεκτική εθνική ταυτότητα στην Τουρκία. Όμως, στις 8 Φεβρουαρίου, τα μητρώα άνοιξαν επίσημα για το κοινό μέσω μιας online βάσης γενεαλογικών δεδομένων. Το σύστημα «έπεσε» γρήγορα εξαιτίας του μεγάλου αριθμού ενδιαφερόμενων που προσπάθησαν να συνοδευθούν.

Προς μεγάλη τους έκπληξη πάντως, αρκετοί ήταν εκείνοι βρέθηκαν μπροστά σε μια μεγάλη έκπληξη όταν ανακάλυψαν πως αν και πάντοτε υπερηφανεύονταν για την «καθαρή» τουρκική καταγωγή τους, στην πραγματικότητα οι εθνικές και θρησκευτικές καταβολές τους δεν ήταν αυτές που περίμεναν.

Οι «προδότες» και τα αδέρφια

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ακολούθησε ένα κύμα σχολίων του τύπου «Οι κρυπτο-αρμένιοι, Έλληνες και Εβραίοι που ζουν στη χώρα αποκαλύφθηκαν» ή «Οι προδότες θα μάθουν τελικά την καταγωγή τους» κ.α.

Αξίζει να σημειωθεί, πως ζητήματα γενεαλογίας και καταγωγής ήταν πάντα δημοφιλή θέματα συνομιλίας στην τουρκική κοινωνία, αλλά και ένα εργαλείο κοινωνικής και πολιτικής διαίρεσης μεταξύ των Τούρκων πολιτών. Αρκετές οικογένειες γνώριζαν και αναγνώριζαν πως οι είχαν πχ αρμενική καταγωγή ή πως ένας συγγενής τους που είχε εδώ και πολλά χρόνια πεθάνει είχε αλλαξοπιστήσει και ασπαστεί το Ισλάμ, αλλά αυτές οι συζητήσεις και παραδοχές κρατούνταν πάντα μυστικές. Το ένα έχει κάποιος ασπαστεί το Ισλάμ [δηλ. να μην είναι “γνήσιος” μουσουλμάνος] ήταν άλλωστε πάντα ένα στίγμα που δεν ήταν εύκολο να αποτινάξει κανείς από πάνω του.

Όπως εξηγεί ο αρμένιος δημοσιογράφος, Χαϊκο Μπαγκνάτ στο Al Monitor «Κατά τη γενοκτονία του 1915 και τις μαζικές εκτοπίσεις, είχαμε και χιλιάδες εξόριστα παιδιά. Κάποια κατάφεραν, με τη βοήθεια ιεραποστολών να εγκαταλείψουν τη χώρα. Άλλα τα άρπαξαν μέλη περιπλανώμενων συμμοριών ενώ προσπαθούσαν να διαφύγουν και αναγκάστηκαν να εργάζονται ή/και τα μετέτρεψαν σε δούλους του σεξ. Η κοινωνία δεν είναι ακόμη έτοιμη να αντιμετωπίσει αυτήν την πραγματικότητα. Φανταστείτε ότι ένας άνθρωπος που είχε υπηρετήσει ως διευθυντής των θρησκευτικών υποθέσεων αυτής της χώρας [Λουτφί Ντογκάν] ήταν ο αδελφός Αρμένιου Πατριάρχης [Σινόζκ Καλουστιάν]».

Και συνεχίζει λέγοντας πως «Τον Καλουστιάν, που επέστρεψε στην Τουρκία από τη Βηρυτό το 1961, τον θυμούνται όλοι ως έναν άγιο στο Τουρκικό Αρμενικό Πατριαρχείο, έχοντας μάλιστα υπηρετήσει το αξίωμα κατά την πολύ δύσκολη περίοδο που ακολούθησε το 1915. Κατά τη γενοκτονία, η μητέρα του έστειλε τα παιδιά της μακριά και ασπάστηκε το Ισλάμ. Αργότερα παντρεύτηκε έναν άνδρα που ονομαζόταν Dogan, ο οποίος είχε υψηλή κοινωνική θέση, και απέκτησαν δύο κορίτσια και ένα αγόρι. Το αγόρι ήταν ο Λουτφί Ντογκάν».

Στις μέρες μας βέβαια ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπαγορεύει με τις δηλώσεις του, ποιες πρέπει να είναι οι σκέψεις των πολιτών για τέτοιου είδους ζητήματα όταν πχ λέει «Μας κατηγορούν πως είμαστε Εβραίοι, Αρμένιοι, Έλληνες».

Δεν μπορεί λοιπόν να αποτελεί έκπληξη το γεγονός πως η αποκάλυψη γενεαλογικών δεδομένων έσπειρε τον φόβο σε όσους γνωρίζουν ή υποψιάζονται πως οι πληροφορίες που υπάρχουν στα μητρώα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε βάρος κάποιον, για να στιγματίσουν πχ επώνυμα πρόσωπα ή ακόμη και να αξιοποιηθούν σε εκστρατείας πολιτικού λιντσαρίσματος.

Υπέρ ή κατά της βάσης δεδομένων και της αποκάλυψης της αλήθειας;

Έτσι πολλοί ήταν εκείνοι, αφού έπεσε η βάση δεδομένων, που υποστήριξαν πως καλό θα ήταν να μην αποκατασταθεί η δυνατότητα πρόσβασης.

Ένας εξ αυτών και ο Ταϊφούν Ατάι, αρθρογράφος στην εφημερίδα Cumhuriyet. «Φιλικό πρόσωπο με είχε συμβουλέψει να μην παραδεχθώ πως είμαι Γεωργιανός. Αυτή ήταν μια πολύ ελαφρά μορφή πίεσης. Τι γίνεται με εκείνους που διακινδυνεύουν να μάθουν ότι έχουν αρμενική καταγωγή ή κατάγονται από άτομα έχουν αλλαξοπιστήσει; Απλά σκεφτείτε το: Νομίζετε ότι είστε ένας γνήσιος Τούρκος αλλά αποδεικνύεται πως έχει καθαρό αρμένικο αίμα. Φανταστείτε τις κοινωνικές επιπτώσεις», έγραψε στις 12 Φεβρουαρίου.

Και ενώ η δημόσια αυτή συζήτηση συνεχιζόταν, το σύστημα επανήλθε και η on line πρόσβαση αποκαταστάθηκε στις 14 Φεβρουαρίου αλλά πολλοί Τούρκοι είναι προβληματισμένοι για την χρονική στιγμή που τα δεδομένα έγιναν ξανά διαθέσιμα.

«Αν το είχαν κάνει αυτό πριν από μερικά χρόνια που ο κόσμος ήταν πιο ανοιχτός σε τέτοια θέματα, οι θεωρίες συνωμοσίας δεν θα ήταν τόσο ισχυρές όσο σήμερα, που το κράτος συμπεριφέρεται σαν να δίνουμε αγώνα για να εξασφαλίσουμε την ίδια την ύπαρξή μας. Με τον τρόπο αυτό η Τουρκία αναβιώνει το πνεύμα του “Πολέμου της Ανεξαρτησίας” για να εμπνεύσει τα πατριωτικά αισθήματα και να ενισχύσει επίσης τα φιλοκυβερνητικά αισθήματα», υποστηρίζει στο Al Monitor ο δημοσιογράφος Σερντάρ Κορουτσού.

Επίσης ένα βασικό επιχείρημα όσων αντιδρούν στην διάθεση των δεδομένων, είναι ότι δημοσιοποίηση αυτών δεν μπορεί παρά να ενισχύσει την ήδη έντονη ρατσιστική διάθεση που υπάρχει σε σημαντική μερίδα του τουρκικού πληθυσμού. Άλλοι πάλι, υποστηρίζουν πως όσο σοκαριστική και εάν είναι η πραγματικότητα μήπως θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως ένα ισχυρό, αναγκαίο σοκ για την εξάλειψη του ρατσισμού;

«Ναι, σίγουρα. Όλοι την Τουρκία είναι περίεργοι να μάθουν για τις καταβολές τους. Αυτό είναι δεδομένο. Γιατί είναι τόσο δύσκολο να βρεθούμε αντιμέτωποι με τα γεγονότα;» σχολιάζει ο Κορούτσου. Κατά τη δική του άποψη τα δεδομένα θα πρέπει να προστατεύονται ώστε να μην γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης και πολιτικών διώξεων αλλά σε κάθε περίπτωση προειδοποιεί: «Οι κρατικές υπηρεσίες βέβαια ξέρουν τα πάντα για όλους μας».

Μάλιστα το 2013, η εφημερίδα Agos, έγραφε πως η κυβέρνηση κωδικοποιεί τις μειονότητες: οι Έλληνες είχαν τον αριθμό 1, οι Αρμένιοι τον αριθμό 2 και οι Εβραίοι τον αριθμό 3.

Οι αντιδράσεις ήταν πολλές ενώ όπως σημειώνει ο Κορούτσου τα στοιχεία αυτά έρχονται στην επιφάνεια όταν οι νέοι καλούνται να καταταγούν στον στρατό. «Υπάρχουν λοιπόν κάποιοι γνωρίζουν για εμάς, καλύτερη από εμάς. Γιατί λοιπόν να μην μας τα πουν;».

«Οι καταγραφές πληθυσμών είναι επικίνδυνες» λέει με τη σειρά του ο Μπαγκντάτ. «Γι αυτό δολοφονήθηκε ο Χράντ Ντινκ».

Και οι κίνδυνοι

O διευθυντής του Μουσείου Γενοκτονίας [των Αρμενίων] στο Γερεβάν αναφέρθηκε, απευθυνόμενος σε μια τουρκική αντιπροσωπεία, στα τρία βασικότερα θέματα που συζητούσαν οι επιζώντες. «Οι Αρμένιοι, πρώτα μας είπαν για τους Μουσουλμάνους που τους βοήθησαν να γλυτώσουν από την Γενοκτονία, μετά για τους ίδιους τους Αρμένιους που τους πρόδωσαν και στο τέλος μας αφηγούνταν την καταστροφή. Καθιστώντας δημόσια τα ονόματα των Αρμενίων που αναγκάστηκαν να ασπαστούν το Ισλάμ, τα εγγόνια τους θα τεθούν σε κίνδυνο». Και προσθέτει: «Αυτή είναι η κατάσταση, 100 χρόνια μετά: Το τουρκικό κράτος μας ζήτησε να δεχθούμε να είμαστε Τούρκοι. Ωραία, ας πω πως είμαι Τούρκος. Θα έχω η δυνατότητα να εργαστώ στο Δημόσιο; Όχι. Εάν πάλι πως πως είμαι Αρμένιος θα αντιμετωπιστώ ως τρομοκράτης. Τίποτα δεν έχει αλλάξει. Το άνοιγμα των αρχείων δεν σημαίνει τίποτα για μένα. Πώς μπορούμε να ξεχάσουμε τον Γιουσούφ Χαράκογλου, το διευθυντή της Ιστορικής Κοινότητας της Τουρκίας το 2007, και την ωμή απειλή “Μην με εξοργίζεται. Έχω μια λίστα με άτομα που αλλαξοπίστησαν και μπορώ να την στείλω στους δρόμους και στα σπίτια τους”. Αυτά τα λόγια από αυτό τον άνθρωπο που στη συνέχεια πολιτεύτηκε με το MHP (ακροδεξιό, εθνικιστικό κόμμα της Τουρκίας), ήταν μια απειλή για την ίδια την πολιτική της Τουρκίας».

Πηγή: huffingtonpost.gr

Doukas Gaitatzis

Doukas Gaitatzis

Παρατηρητής και ιστογράφος θεμάτων αμυντικής τεχνολογίας. Δεσμευμένος με τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και παθιασμένος με οτιδήποτε στρατιωτικό.

2 Απαντήσεις

  1. Τουρκολαζός συνάδελφος μου έχει πεί ότι στον Πόντο,όλοι γνωρίζουν ποιά χωριά είναι πρώην ἑλληνικά και οἱ κάτοικοί τους «ντονμέδες» (ὁ χαρακτηρισμός ιστορικά αφορά επιφανειακώς εξισλαμισμένους Ιουδαίους,αλλά έχει διευρυνθεί για να συμπεριλάβει και επιφανειακώς εξισλαμισμένους Ἕλληνες και Αρμενίους ἤ Συροχαλδαίους).
    Το μεγαλύτερο μέρος της παραλιακής λωρίδος κατοικείται από τέτοιους «ντονμέδες» ἑλληνικής καταγωγής,αλλά υπάρχουν και αρκετοί αρμενικής καταγωγής διάσπαρτοι.
    Μάλιστα,μέχρι πρίν κάποιες δεκαετίες,δέν γινόταν επιμειξίες ντονμέδων με τους αυτοπροσδιοριζόμενους ὡς «öztürk,δηλαδή καθεαυτού Τούρκους».

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.